Nederlands Hervormde kerk te Ommen

Selected for Google Maps and Google Earth

Comments (17)

Erik van den Ham on August 1, 2009

Nederlands Hervormde kerk te Ommen

Op het Kerkplein - een Laat-Gotisch gebouw, gewijd geweest aan de H. Brigida. Het is het oudste gebouw van Ommen. In een document uit 1238 wordt de kerk reeds genoemd. Na een brand in 1624 is de kerk op een deel van de muren na verwoest en heropgebouwd. De huidige toren is pas in 1857 aangebracht.

DE KERK:

Het is bekend dat de kerk al in het jaar 1238 bestond, waarschijnlijk eerst van hout. Het is aan te nemen dat de kerk in 1330 van steen was, want toen is Ommen in brand gestoken en een houten kerk zou zeker zijn verbrand. De kerk is wel door branden getroffen in 1517 en 1624. Het is van oudsher een R.K. kerk. Wanneer de kerk over is gegaan naar het protestantisme is niet precies bekend. (doch na 1587).

BOUWAARD VAN DE KERK:

Het onderste gedeelte van de muren is grotendeels van oer- of ijzersteen. Verder schoonmetselwerk wat eerder was bepleisterd, maar met de restauratie in 1968 / '69 is schoongebikt. De consistoriekamer is met een kruisgewelf uit de 16e eeuw overdekt. Men zegt dat het dak van de kerk voor ± 1860 8 meter hoger is geweest, en geheel met leien bedekt was. Voor 1624 had de kerk ook een gewelf maar deze werd door brand grotendeels verwoest en is door een (eiken) houten zolder vervangen. De kerk is in 1933 ook verbouwd en vanuit dat jaar dateert deze zolder.

DE PREEKSTOEL:

De preekstoel is van eikenhout en is 17e eeuws. Op de preekstoel bevindt zich een Statenbijbel (acte van Consent 28 januari 1851). De lessenaar is van gegoten koper, met daarin de wapens van de geslachten van Pallant en van Haersolte, waarschijnlijk een geschenk bij het huwelijk van August Leopold baron van Pallant van Eerde en Anna Elisabeth van Haersolte, gehuwd in 1744.

De lessenaar naast de preekstoel is een 19e eeuws nagietsel van ijzer.

HET DOOPVONT:

Het doopvont is in 1903 verkocht aan een Zwolse handelaar voor ƒ 35,00 en is nu eigendom van het Rijksmuseum in Amsterdam waar het jaren heeft gestaan. Maar voordat het eind 1979 hier in de kerk is teruggekomen, heeft het eerst nog enige tijd in de Ned. Herv. kerk in Diepenveen gestaan.

DE TOREN:

  • De toren is eigendom van de Ned. Herv. kerk (het uurwerk is eigendom van de burgergemeente van Ommen)
  • Ze is in 1860 gebouwd.
  • In 1871 door de bliksem getroffen en toen zijn de 4 zijtorentjes wat lager gemaakt.
  • De toren is evenals de kerk ook in 1968 / '69 helemaal gerestaureerd.

HET KLOKKENHUIS:

Het klokkenhuis met de 2 klokken zijn ook eigendom van de burgergemeente van Ommen. Er wordt gemeld dat er naast de kerk oorspronkelijk een toren stond. Deze is waarschijnlijk bij een brand vernield, waarna het klokkenhuis is gebouwd. Voor 1798 moeten er 3 klokken zijn geweest. In 1944 zijn de 2 klokken door de Duitsers weggehaald. Ze zijn later weer teruggevonden in Hamburg en in 1946 weer op hun plaats teruggebracht. Deze klokken zijn gegoten door Henrick de Tremonia ook wel Heinrich van Dordmund genoemd. Soortgelijke klokken hangen ook in Den Ham en Heemse. Ze zijn omstreeks dezelfde tijd gegoten. Die van Ommen in 1517 en die van Den Ham en Heemse in 1520. De 'grote' klok heeft een doorsnede van 155 cm en draagt het opschrift:

Maria is mijn name. Mijn geluyt sy gade bequame den levendigen ropick. Den doden bescrey ich hagel ende donder wersta ick.

Hendricus de Tremonia me fecit a XVc.XVII.

De 'kleine' klok heeft een doorsnede van 130 cm en het opschrift is gelijk aan de grote klok. Alleen zijn naam is Salvator.

DE HERENBANK VAN VAN PALLANT:

de herenbank van baron van Pallant van Eerde heeft in de noordoosthoek van de zijbeuk gestaan tot de restauratie in 1968 /'69 en is toen overgebracht naar Eerde waar hij (tijdelijk) werd opgeslagen in een oude boerderij. Maar deze boerderij is in 1979 afgebrand (uiteraard met bank).

HET ORGEL:

Het orgel is in 1821 gebouwd door J.C. Scheuer uit Zwolle. Het is in 1907 gemoderniseerd. Volgens het boekje van Maarten Seijbel "Orgels in Overijssel" is dit instrument in 1952 gerestaureerd door fa. J.C. Sanders uit Utrecht en is de laatste uitbreiding met de huidige vormgeving in 1967 geschied door v.d. Berg en Wendt. Het was voorzien van 2 bazuin - blazende engelen welke bij de verbouwing zijn vernield. image0011

DE KRONEN:

Hiervoor heeft de Jonge Kerk aktie gehouden door foto's van voor en na de restauratie te verkopen.

DE GRAVEN:

Vroeger werd in en om de kerk begraven, getuige een enkele grafzerk in de kerk. Tot 1825 werd het begraven rond de kerk nog toegestaan aan gemeenten met minder dan 1000 zielen. Maar dit werd in 1869 ook verboden. In 1886 werd het ijzeren hek om de kerk geplaatst (een geschenk van van Pallant). In 1891 werd eenzelfde hek voor de pastorie aangebracht. Deze hekken zijn in 1987 door vrijwilligers grondig opgeknapt.

Geschiedenis Ommen

Ommen is ontstaan op een rivierduin bij een doorwaadbare plaats in de rivier de Vecht. Dit is goed zichtbaar rondom het Kerkplein, dat hoger is gelegen dan de straten ten zuiden en ten oosten van de kerk. De plaatsnaam verschijnt voor het eerst in 1133: Engelbertus de Umme is dan een van de getuigen bij een schenking van goederen aan de abdij Klarholz in Westfalen.

In 1248 krijgt Ommen stadsrechten van bisschop Otto III van Utrecht. De oorspronkelijke acte is verloren gegaan, hetgeen bij heel wat steden het geval is. Een document dat daarvoor moest doorgaan wordt algemeen als onecht beschouwd: het handschrift is 17e eeuws en bevat zelfs het verkeerde jaartal (1208). Niettemin doet de inhoud authentiek aan. De naam van de bisschop wordt vermeld met een achttal getuigen, onder wie ridders en de toenmalige schouten van Salland en Vollenhove. Andere bewijzen voor de oude papieren van Ommen als stad zijn de brieven uit 1343 en 1346, waarin bisschop Jan van Arkel de rechten bevestigt. Aan een charter uit 1336 hangt het stadszegel van Ommen, waarvan het huidige gemeentewapen is afgeleid.

In de tijd van het Hanzeverbond, tot ca. 1500, waren er in deze regio een aantal belangrijke Hanzesteden als Kampen, Zwolle en Deventer. Deze zogeheten Gemeene of Principaalsteden zochten contact met kleinere steden en dorpen in hun achterland. In Overijssel was een groot aantal van deze Bijsteden aan een van de grote IJsselsteden gelieerd. Zo was de stad Ommen, met o.a. Hasselt, Gramsbergen, Oldenzaal en Enschede verbonden met de destijds belangrijke handelsstad Deventer. Behalve landbouwproducten had men in Ommen niets voor handel en transport te bieden. De geringe betrokkenheid van Ommen bij de Hanze was uitsluitend te danken aan de ligging aan een toen belangrijke vaarverbinding via de Vecht.

Ommen had tot begin 20e eeuw een centrumfunctie in de regio. Er zetelden diverse overheidsorganisaties in de stad, zoals het belastingkantoor en het kantongerecht. Het kantongerecht was vanaf 1838 de voortzetting van het in 1811 ingestelde vredegerecht Ommen. Bij het opnieuw vastleggen van de rechtsgebieden in Overijssel in 1933 werd het samen met de kantongerechten van Goor en Kampen opgeheven.

Tot 1811 bestonden er twee bestuurlijke organisaties. Het stadsgericht Ommen, bestaande uit een smalle strook vanaf de Vecht, van de stad tot en met de Ommerschans, werd bestuurd door een eigen Stadsregering. Daarnaast had men het Kerspel of Schoutambt Ommen, als bestuursvorm voor het omliggende platteland. Ambt-Ommen omvatte destijds ook Avereest en Den Ham en werd na 1685 ook wel het schoutambt Ommen en Den Ham genoemd. Bij de introductie van de Franse bestuursorganisatie in 1811 werd Den Ham van het schoutambt Ommen gescheiden en een afzonderlijke gemeente. Het restant van het schoutambt Ommen werd met het stadsgericht Ommen verenigd tot de Mairie Ommen. In 1818 kwam de oude scheiding van de twee gemeenten Stad-Ommen en Ambt-Ommen weer terug, en werd ook Avereest een afzonderlijke gemeente. In 1923 kreeg Ommen opnieuw te maken met een herindeling toen de gemeenten Stad- en Ambt Ommen samen verder gingen als gemeente Ommen. Het oostelijke deel van Lemelerveld, tot dan behorend bij Ommen, werd in 1997 bij de gemeente Dalfsen gevoegd. De gemeente Ommen is dus, tegen de huidige tendens in, steeds kleiner geworden.

In de jaren jaren twintig en dertig van de twintigste eeuw was Ommen het wereldcentrum van de theosofie. Op het landgoed Eerde van Philipp baron van Pallandt had Krishnamurti de Orde van de Ster in het Oosten gevestigd. Jaarlijks werden op het landgoed de Sterkampen gehouden. In 1929 hief Krishnamurtu de orde op, omdat hij tegen persoonsverheerlijking was. De baron verkocht het terrein aan de gemeente Ommen. De Sterkampen gingen tot 1939 door, en Krishnamurti was er jaarlijks gastspreker. In 1941 werd op deze plek het strafkamp Erika gevestigd. Krishnamurti wenste daarom na de oorlog niet op deze plek terug te keren.

Paul Strasser on August 2, 2009

Waarom zou ik TV kijken als ik bij jou zo een mooie geschiedenis les kan nemen.

Ik kwam jouw achternaam tegen, is deze streek jouw roots misschien? Paul

Erik van den Ham on August 2, 2009

Ja dat zou je wel denken he, maar nee. Ik ben geboren in Utrecht. Alwaar ook mijn moeder vandaan komt. Mijn vader is geboren in Grootebroek.

Waar de naam van oorsprong vandaan komt heb ik nooit achterhaald.

Groeten, Erik

Chris10 © on August 2, 2009

Het is zondag vandaag, dus hier maar even een extra berichtje terug.

Meende je dat net van die koffie? Hij staat bijna te pruttelen...

Christien.

Erik van den Ham on August 2, 2009

Was min of mer en grapje hoor. Vind het wel leuk o eens langs te komen maar dan liever op een 'knapper' dagje.

Erik

Chris10 © on August 2, 2009

Ok, zoals je wilt. Gezellig....

Doei, C10.

Erik van den Ham on August 2, 2009

Gister nog bij je geweest tot de macht Tien!

Erik

Chris10 © on August 2, 2009

Moet ik even over nadenken...

Erik van den Ham on August 2, 2009

eh foutje macht twee....

Bram van Broekhoven on August 4, 2009

Hele mooi opname Erik

Kreeg een email alert dat er 1 nieuwe foto geplaatst was door jou, nou zo te zien een paar meer :)

Groetjes, Bram

M.Kranenborg-Torn on August 4, 2009

Hallo Erik wat een mooi kerkje heeft Ommen. Dat is me niet op gevallen toen ik jaren geleden daar een weekend ben geweest. Goed dat ik dat nu als nog zie.

Groetjes van Greetje.

Erik van den Ham on August 8, 2009

Hallo Bram, Greetje en Frank door de drukte van het werk en de mooie avondjes (lekker aan het tennissen geweest) weinig tijd gehad om jullie commentaren te lezen en te beantwoorden.

Alhoewel ik zelf niet gelovig ben (van oorsprong wel Katholiek)hebben deze 'heilige' huisjes toch altijd een bijzondere aantrekkingskracht. Vond deze ook weer zo fraai dat ik het niet kon laten hem even op de foto te zetten.

Groeten, Erik

picsonthemove on August 8, 2009

Impressive view in good colors, Erik

Ciao

picsonthemove

Isaie D on August 9, 2009

Is inderdaad een mooi kerkje erik. staat er mooi op.

Groetjes, Dani

Jim van Ommen on September 7, 2015

Thank you Eric, interessante geschiedenis en een van de mooiste plaatsjes in Holland waar ik heel wat tijd hebt doorgebracht in mijn vacanties en snoeken in de Vecht en de dooie arm bij cafe de Roos op zaterdagen. Ja, nostalgisch om daaraan terug te denken. Nou heb die geschiedenis gelezen en hoopte om te ontdekken wat de betekenis is van het woord Ommen, weet jij het?

Greetings from Hobart, Tasmania. Jaap.

Erik van den Ham on September 11, 2015

Hello Jim/Jaap,

So glad to hear you like the info and have warm memories for this old city. Im not sure if I should write in English or Dutch so perhaps I best try in English.

The Name Ommen comes Engelbertus de Umme the Written records first mention Ommen as Vmme in 1133 and as Ummen in 1227.

This Sunday I will be in this area again visiting Castle Eerde.

Eerde

About four kilometres (2.5 miles) south-east of Ommen and adjacent to the hamlet of Eerde lies the castle Eerde, a castle in the Dutch-classical style from 1715, surrounded by a 1,667 hectare estate in the Baroque style managed by the Natuurmonumenten foundation since 1965.

The name "Eerde" is a Saxon word meaning "earth". The first castle on this site was built in the 14th century, but was soon destroyed by the bishop's men in 1380 — along with the fortifications of the town of Ommen. In the centuries since, the Van Twickelo, Van Renesse and Van Pallandt families have lived in castles on this site. The castle was used by the famous philosopher and spiritual teacher Jiddu Krishnamurti, of whom Baron Philip van Pallandt was an avid follower, from about 1924 to just before the start of the Second World War. Van Pallandt granted Krishnamurti a territory at the Besthemerberg, north of Eerde. There Krishnamurti held his Order of the Star in the East lectures and meetings in front of audiences of thousands of people from dozens of countries.

During the Second World War, a Nazi concentration camp, Kamp Erika, was situated at the Besthemerberg. Only eight Jews were detained here; the camp was designated mostly for Dutchmen convicted of black market trade or resistance to the occupational authorities. The camp was notorious for the brutal behaviour of its personnel, leading Dutch judges to refuse to send convicts there in 1943. The camp was turned into an Arbeitserziehungslager mostly for those refusing to do forced labour, but in the fall of 1944 it once again became a penal camp. The camp was liberated on 11 April 1945. From 1945 to 1946, the camp was instead used to detain Dutchmen who had collaborated with the German occupiers. Their treatment was not much better.

Nowadays the castle houses the private international boarding school Eerde, which offers the IB programme.

King regards (Groeten) from Vledder, Erik

Jim van Ommen on September 11, 2015

Thank you Eric for that interesting bit of van Ommen history, which I very excitedly passed on to the rest of the family under the heading of: De van Ommen Adelborsten van Ummen.

Greetings from Hobart, Tasmania.

Sign up to comment. Sign in if you already did it.

Photo details

  • Uploaded on August 1, 2009
  • © All Rights Reserved
    by Erik van den Ham

Groups