Kościół jezuitów w Piotrkowie Trybunalskim - ołtarz główny i obraz Matki Boskiej Trybunalskiej

Selected for Google Maps and Google Earth

Do 1578 roku najwyższym sędzią dla szlachty polskiej był król, ale już w XV wieku sąd królewski był tak obciążony sprawami, że zalegały one często ponad dwadzieścia lat. Aby to usprawnić, sejm w 1578 roku powołał do życia Trybunał Korony. Król Stefan Batory, jako iudex supremus, zrzekł się dotychczasowych uprawnień najwyższego sędziego na rzecz stanowego sądu szlacheckiego. Odtąd sądem najwyższym (apelacyjnym) dla szlachty był Trybunał Koronny, który rozpatrywał apelacje od sądów grodzkich, podkomorskich i ziemskich. Do jego kompetencji należały sprawy cywilne, niektóre karne i urzędnicze. Orzekał także w sprawach spornych pomiędzy szlachtą i duchowieństwem, stąd w składzie deputatów - sędziów Trybunału, znajdowali się zawsze duchowni. Deputaci - czyli sędziowie byli wybierani na sejmikach po jednym lub dwóch z poszczególnych województw i ziem, na okres jednego roku. Miejscami posiedzeń sądów koronnych trybunalskich zostały: Piotrków dla Wielkopolski i Mazowsza, a Lublin dla Małopolski. Trybunał rozpoczynał obrady w Piotrkowie, gdzie sądził od poniedziałku po św. Marcinie (11 listopada) do niedzieli Palmowej (Dominica Palmarum). Obrady, po sześciu miesiącach przenoszono do Lublina. Tam Trybunał działał od poniedziałku po pierwszej niedzieli po Wielkanocy (Dominica Conductus Paschae) aż do wyczerpania wszystkich spraw wniesionych w danym roku, co zwykle trwało do św. Bartłomieja (24 sierpnia). Zjazdy trybunalskie w Piotrkowie odbywały się regularnie co roku przez 214 lat, o ile nie zakłóciły ich klęski żywiołowe lub wydarzenia polityczne, jak np. wojny ze szwedami. W początkowym okresie działalności Trybunału Koronnego w Piotrkowie, jego siedzibą był zamek królewski zbudowany w latach 1511-1519, który po śmierci Zygmunta Augusta przeszedł we władanie starostów piotrkowskich. Potem siedzibą Trybunału stał się ratusz miejski, umiejscowiony na rynku, gdzie mieściło się także więzienie trybunału, a w podziemiach sala tortur. Ważną pamiątką tych czasów jest obraz Matki Boskiej Trybunalskiej, który wtedy znajdował się w kościele farnym św. Jakuba. Na czas posiedzeń Trybunału, po uroczystym Veni Creator, przenoszono obraz w niezwykle podniosłej atmosferze do ratusza. W procesji brali udział wszyscy deputaci razem z sędziami i podsądnymi, a także cały garnizon wojskowy dany do ochrony Trybunału. Obraz Matki Bożej, niesiony pod baldachimem, otaczały tłumy wiernych śpiewających "Pod Twoją obronę...". Podczas sesji Trybunału codziennie odprawiano Mszę św. w intencji sprawiedliwych wyroków i przed wizerunkiem Matki Bożej czytano rotę przysięgi. Jak skomentowano później: "Wolni ludzie w wolnym kraju pragnęli sprawować sprawiedliwe sądy za przyczyną Matki Bożej, by być wiernymi sentencji zamieszczonej w sali obrad: Sądźcie sprawiedliwie, bo i Ja sądził będę wasze uczynki". Po zakończeniu obrad równie uroczyście przenoszono obraz do fary, gdzie specjalnym nabożeństwem zamykano kolejną sesję Trybunału. Tak było przez ponad dwa wieki. Niestety praktyka życia odbiegała od ideału. Rzecz oczywista, że wyroki wtedy wydawane nie zawsze były sprawiedliwe. Rządził pieniądz i przekupstwo. Bogaci byli w uprzywilejowanej pozycji, a było tak szczególnie w przypadku magnaterii, która wsławiła się nie tylko korumpowaniem sędziów, ale też zdolna była przerywać obrady trybunału, używając sił zbrojnych, wtedy, gdy chodziło o jej interesy. Pamiątką po Trybunale jest nie tylko człon nazwy miasta, ale też nazwa rynku piotrkowskiego (miejsca gdzie w ratuszu obradował Trybunał), który nie jest zwykłym „rynkiem”, jak w innych miastach, ale jest określany jako „Rynek Trybunalski”.

Show more
Show less
Save Cancel Want to use bold, italic, links?

Sign up to comment. Sign in if you already did it.

Photo details

  • Uploaded on July 14, 2010
  • © All Rights Reserved
    by Marcin Markowski
    • Camera: SONY DSC-S600
    • Taken on 2010/07/09 22:10:31
    • Exposure: 0.040s (1/25)
    • Focal Length: 7.60mm
    • F/Stop: f/3.500
    • ISO Speed: ISO320
    • Exposure Bias: 0.00 EV
    • No flash

Groups