Panoramio is closing. Learn how to back up your data.

Iran - Pasargad - The tomb of Great Cyrus

Cyrus II of Persia (Persian: کوروش بزرگ ‎, Old Persian: [3] Kuruš (c. 600 BC or 576 BC–530 BC[4]), commonly known as Cyrus the Great,[5] also known as Cyrus the Elder, was the founder of the Achaemenid Empire (Persian: شاهنشاهي هخامنشي‎). [6] Under his rule, the empire embraced all the previous civilized states of the ancient Near East,[6] expanded vastly and eventually conquered most of Southwest Asia and much of Central Asia and the Caucasus. From the Mediterranean sea and Hellespont in the west to the Indus River in the east, Cyrus the Great created the largest empire the world had yet seen.[7] His regal titles in full were The Great King, King of Persia, King of Anshan, King of Media, King of Babylon, King of Sumer and Akkad, King of the four corners of the World. He also pronounced what some consider to be one of the first historically important declarations of human rights via the Cyrus Cylinder sometime between 539 and 530 BCE, although this has been disputed by some scholars. The reign of Cyrus the Great lasted between 29 and 31 years. Cyrus built his empire by conquering first the Median Empire, then the Lydian Empire and eventually the Neo-Babylonian Empire. Either before or after Babylon, he led an expedition into central Asia, which resulted in major campaigns that were described as having brought "into subjection every nation without exception".[8] Cyrus did not venture into Egypt, as he himself died in battle, fighting the Massagetae along the Syr Darya in December 530 BC.[9][10] He was succeeded by his son, Cambyses II, who managed to add to the empire by conquering Egypt, Nubia, and Cyrenaica during his short rule. Cyrus the Great respected the customs and religions of the lands he conquered.[11] It is said that in universal history, the role of the Achaemenid empire founded by Cyrus lies in its very successful model for centralized administration and establishing a government working to the advantage and profit of its subjects.[6] In fact, the administration of the empire through satraps and the vital principle of forming a government at Pasargadae were the works of Cyrus.[12] What is sometimes referred to as the Edict of Restoration (actually two edicts) described in the Bible as being made by Cyrus the Great left a lasting legacy on the Jewish religion where because of his policies in Babylonia, he is referred to by the people of the Jewish faith, as "the anointed of the Lord" or a "Messiah".[13][14] Cyrus the Great is also well recognized for his achievements in human rights, politics, and military strategy, as well as his influence on both Eastern and Western civilizations. Having originated from Persis, roughly corresponding to the modern Iranian province of Fars, Cyrus has played a crucial role in defining the national identity of modern Iran.[15][16][17] Cyrus and, indeed, the Achaemenid influence in the ancient world also extended as far as Athens, where many Athenians adopted aspects of the Achaemenid Persian culture as their own, in a reciprocal cultural exchange The name Cyrus is a Latinized form derived from a Greek form of the Old Persian Kūruš. [19] The name and its meaning has been recorded in ancient inscriptions in different languages. The ancient Greek historians Ctesias and Plutarch noted that Cyrus was named from Kuros, the Sun, a concept which has been interpreted as meaning "like the Sun" by noting its relation to the Persian noun for sun, khor, while using -vash as a suffix of likeness.[20] Karl Hoffmann has suggested a translation based on the meaning of an Indo-European-root "to humiliate" and accordingly "Cyrus" means "humiliator of the enemy in verbal contest."[19] In the Persian language and specially in Iran, Cyrus's name is spelled as "کوروش بزرگ" or "Kūrošé Bozorg" which translates to Cyrus the Great. In the Bible, he is known as Koresh (Hebrew: כורש‎). The Persian domination and kingdom in the Iranian plateau started by an extension of the Achaemenid dynasty, who expanded their earlier domination possibly from the 9th century BC onward. The eponymous founder of this dynasty was Achaemenes (from Old Persian Haxāmaniš). Achaemenids are "descendants of Achaemenes" as Darius the Great, the ninth king of the dynasty, traces his genealogy to him and declares "for this reason we are called Achaemenids". Achaemenes built the state Parsumash in the southwest of Iran and was succeeded by Teispes, who took the title "King of Anshan" after seizing Anshan city and enlarging his kingdom further to include Pars proper.[6] Ancient documents[23] mention that Teispes had a son called Cyrus I, who also succeeded his father as "king of Anshan". Cyrus I had a full brother whose name is recorded as Ariaramnes.[6] In 600 BC, Cyrus I was succeeded by his son Cambyses I who reigned until 559 BC. Cyrus the Great was a son of Cambyses I, who named his son after his father, Cyrus I.[24] There are several inscriptions of Cyrus the Great and later kings that refer to Cambyses I as the "great king" and "king of Anshan". Among these are some passages in the Cyrus cylinder where Cyrus calls himself "son of Cambyses, great king, king of Anshan". Another inscription (from CM's) mentions Cambyses I as "mighty king" and "an Achaemenian", which according to bulk[25] of scholarly opinion was engraved under Darius and considered as a later forgery by Darius.[26] However Cambyses II's maternal grandfather Pharnaspes is named by Herodotus as "an Achaemenian" too.[27] Xenophon's account in Cyropædia further names Cambyses's wife as Mandane and mentions Cambyses as king of Iran (ancient Persia). These agree with Cyrus's own inscriptions, as Anshan and Parsa were different names of the same land. These also agree with other non-Iranian accounts, except at one point from Herodotus stating that Cambyses was not a king but a "Persian of good family".[28] However, in some other passages, Herodotus's account is wrong also on the name of the son of Chishpish, which he mentions as Cambyses but, according to modern scholars, should be Cyrus I.[29] The traditional view based on archaeological research and the genealogy given in the Behistun Inscription and by Herodotus[6] holds that Cyrus the Great was an Achaemenian. However it has been suggested by M. Waters that Cyrus is unrelated to Achaemenes or Darius the Great and that his family was of Teispid and Anshanite origin instead of Achaemenid. The best-known date for the birth of Cyrus the Great is either 600-599 BC or 576-575 BC.[31] Little is known of his early years, as there are only a few sources known to detail that part of his life, and they have been damaged or lost. Herodotus's story of Cyrus's early life belongs to a genre of legends in which abandoned children of noble birth, such as Oedipus and Romulus and Remus, return to claim their royal positions. Similar to other culture's heroes and founders of great empires, folk traditions abound regarding his family background. According to Herodotus, he was the grandson of the Median king Astyages and was brought up by humble herding folk. In another version, he was presented as the son of a poor family that worked in the Median court. These folk stories are, however, contradicted by Cyrus's own testimony, according to which he was preceded as king of Persia by his father, grandfather and great-grandfather.[32] After the birth of Cyrus the Great, Astyages had a dream that his Magi interpreted as a sign that his grandson would eventually overthrow him. He then ordered his steward Harpagus to kill the infant. Harpagus, morally unable to kill a newborn, summoned the Mardian Mitradates (which the historian Nicolaus of Damascus calls Atradates), a royal bandit herdsman from the mountainous region bordering the Saspires,[33] and ordered him to leave the baby to die in the mountains. Luckily, the herdsman and his wife (whom Herodotus calls Cyno in Greek, and Spaca-o in Median) took pity and raised the child as their own, passing off their recently stillborn infant as the murdered Cyrus.[34][35] For the origin of Cyrus the Great's mother, Herodotus identifies Mandane of Media, and Ctesias insists that she is fully Persian but gives no name, while Nicolaus gives the name "Argoste" as Atradates's wife; whether this figure represents Cyno or Cambyses's unnamed Persian queen has yet to be determined. It is also noted that Strabo has said that Cyrus was originally named Agradates by his stepparents; therefore, it is probable that, when reuniting with his original family, following the naming customs, Cyrus's father, Cambyses I, names him Cyrus after his grandfather, who was Cyrus I. Herodotus claims that when Cyrus the Great was ten years old, it was obvious that Cyrus was not a herdsman's son, stating that his behavior was too noble. Astyages interviewed the boy and noticed that they resembled each other. Astyages ordered Harpagus to explain what he had done with the baby, and, after Harpagus confessed that he had not killed the boy, Astyages tricked him into eating his own broiled and chopped up son.[36] Astyages was more lenient with Cyrus and allowed him to return to his biological parents, Cambyses and Mandane.[37] While Herodotus's description may be a legend, it does give insight into the figures surrounding Cyrus the Great's early life. Cyrus the Great had a wife named Cassandane. She was an Achaemenian and daughter of Pharnaspes. From this marriage, Cyrus had four children: Cambyses II, Bardiya (Smerdis), Atossa, and another daughter whose name is not attested in the ancient sources. Also, Cyrus had a fifth child named Artystone, the sister or half-sister of Atossa, who may not have been the daughter of Cassandane. Cyrus the Great had a specially dear love for Cassandane. Cassandane also loved Cyrus to the point that on her death bed she is noted as having found it more bitter to leave Cyrus, than to depart her life.[38] According to the Chronicle of Nabonidus, when Cassandane died, all the nations of Cyrus's empire observed "a great mourning", and, particularly in Babylonia, there was probably even a public mourning lasting for six days (identified from 21–26 March 538 BC). Her tomb is suggested to be at Cyrus's capital, Pasargadae.[39] There are other accounts suggesting that Cyrus the Great also married a daughter of the Median king Astyages, named Amytis. This name may not be the correct one, however. Cyrus probably had married once, after the death of Cassandane, to a Median woman in his royal family.[40] Cyrus the Great's son Cambyses II would become the king of Persia, and his daughter Atossa would marry Darius the Great and bear him Xerxes I. Though his father died in 551 BC, Cyrus the Great had already succeeded to the throne in 559 BC; however, Cyrus was not yet an independent ruler. Like his predecessors, Cyrus had to recognize Median overlordship. During Astyages's reign, the Median Empire may have ruled over the majority of the Ancient Near East, from the Lydian frontier in the west to the Parthians and Persians in the east. In Herodotus's version, Harpagus, seeking vengeance, convinced Cyrus to rally the Persian people to revolt against their feudal lords, the Medes. However, it is likely that both Harpagus and Cyrus rebelled due to their dissatisfaction with Astyages's policies.[34] From the start of the revolt in summer 553 BC, with his first battles taking place from early 552 BC, Harpagus, with Cyrus, led his armies against the Medes until the capture of Ecbatana in 549 BC, effectively conquering the Median Empire.[41] While Cyrus the Great seems to have accepted the crown of Media, by 546 BC, he officially assumed the title "King of Persia" instead. With Astyages out of power, all of his vassals (including many of Cyrus's relatives) were now under his command. His uncle Arsames, who had been the king of the city-state of Parsa under the Medes, therefore would have had to give up his throne. However, this transfer of power within the family seems to have been smooth, and it is likely that Arsames was still the nominal governor of Parsa, under Cyrus's authority—more of a Prince or a Grand Duke than a King.[42] His son, Hystaspes, who was also Cyrus's second cousin, was then made satrap of Parthia and Phrygia. Cyrus the Great thus united the twin Achamenid kingdoms of Parsa and Anshan into Persia proper. Arsames would live to see his grandson become Darius the Great, Shahanshah of Persia, after the deaths of both of Cyrus's sons.[43] Cyrus's conquest of Media was merely the start of his wars. The exact dates of the Lydian conquest are unknown, but it must have taken place between Cyrus's overthrow of the Median kingdom (550 BC) and his conquest of Babylon (539 BC). It was common in the past to give 547 BC as the year of the conquest due to some interpretations of the Nabonidus Chronicle, but this position is currently not much held.[45] The Lydians first attacked the Achaemenid Empire's city of Pteria in Cappadocia. Croesus besieged and captured the city enslaving its inhabitants. Meanwhile, the Persians invited the citizens of Ionia who were part of the Lydian kingdom to revolt against their ruler. The offer was rebuffed, and thus Cyrus levied an army and marched against the Lydians, increasing his numbers while passing through nations in his way. The Battle of Pteria was effectively a stalemate, with both sides suffering heavy casualties by nightfall. Croesus retreated to Sardis the following morning.[46] While in Sardis, Croesus sent out requests for his allies to send aid to Lydia. However, near the end of the winter, before the allies could unite, Cyrus the Great pushed the war into Lydian territory and besieged Croesus in his capital, Sardis. Shortly before the final Battle of Thymbra between the two rulers, Harpagus advised Cyrus the Great to place his dromedaries in front of his warriors; the Lydian horses, not used to the dromedaries' smell, would be very afraid. The strategy worked; the Lydian cavalry was routed. Cyrus defeated and captured Croesus. Cyrus occupied the capital at Sardis, conquering the Lydian kingdom in 546 BC.[46] According to Herodotus, Cyrus the Great spared Croesus's life and kept him as an advisor, but this account conflicts with some translations of the contemporary Nabonidus Chronicle (the King who was himself subdued by Cyrus the Great after conquest of Babylonia), which interpret that the king of Lydia was slain.[47] Before returning to the capital, a Lydian named Pactyas was entrusted by Cyrus the Great to send Croesus's treasury to Persia. However, soon after Cyrus's departure, Pactyas hired mercenaries and caused an uprising in Sardis, revolting against the Persian satrap of Lydia, Tabalus. With recommendations from Croesus that he should turn the minds of the Lydian people to luxury, Cyrus sent Mazares, one of his commanders, to subdue the insurrection but demanded that Pactyas be returned alive. Upon Mazares's arrival, Pactyas fled to Ionia, where he had hired more mercenaries. Mazares marched his troops into the Greek country and subdued the cities of Magnesia and Priene. The end of Pactyas is unknown, but after capture, he was probably sent to Cyrus and put to death after a succession of tortures.[48] Mazares continued the conquest of Asia Minor but died of unknown causes during his campaign in Ionia. Cyrus sent Harpagus to complete Mazares's conquest of Asia Minor. Harpagus captured Lycia, Cilicia and Phoenicia, using the technique of building earthworks to breach the walls of besieged cities, a method unknown to the Greeks. He ended his conquest of the area in 542 BC and returned to Persia. By the year 540 BC, Cyrus captured Elam (Susiana) and its capital, Susa.[49] The Nabonidus Chronicle records that, prior to the battle(s), Nabonidus had ordered cult statues from outlying Babylonian cities to be brought into the capital, suggesting that the conflict had begun possibly in the winter of 540 BC.[50] Near the beginning of October, Cyrus fought the Battle of Opis in or near the strategic riverside city of Opis on the Tigris, north of Babylon. The Babylonian army was routed, and on October 10, Sippar was seized without a battle, with little to no resistance from the populace.[51] It is probable that Cyrus engaged in negotiations with the Babylonian generals to obtain a compromise on their part and therefore avoid an armed confrontation.[52] Nabonidus was staying in the city at the time and soon fled to the capital, Babylon, which he had not visited in years.[53] Two days later, on October 7 (proleptic Gregorian calendar), Gubaru's troops entered Babylon, again without any resistance from the Babylonian armies, and detained Nabonidus.[54] Herodotus explains that to accomplish this feat, the Persians, using a basin dug earlier by the Babylonian queen Nitokris to protect Babylon against Median attacks, diverted the Euphrates river into a canal so that the water level dropped "to the height of the middle of a man's thigh", which allowed the invading forces to march directly through the river bed to enter at night.[55] On October 29, Cyrus himself entered the city of Babylon and detained Nabonidus.[56] Prior to Cyrus's invasion of Babylon, the Neo-Babylonian Empire had conquered many kingdoms. In addition to Babylonia itself, Cyrus probably incorporated its subnational entities into his Empire, including Syria, Judea, and Arabia Petraea, although there is no direct evidence of this fact.[57] After taking Babylon, Cyrus the Great proclaimed himself "king of Babylon, king of Sumer and Akkad, king of the four corners of the world" in the famous Cyrus cylinder, an inscription deposited in the foundations of the Esagila temple dedicated to the chief Babylonian god, Marduk. The text of the cylinder denounces Nabonidus as impious and portrays the victorious Cyrus pleasing the god Marduk. It describes how Cyrus had improved the lives of the citizens of Babylonia, repatriated displaced peoples and restored temples and cult sanctuaries. Although some have asserted that the cylinder represents a form of human rights charter, historians generally portray it in the context of a long-standing Mesopotamian tradition of new rulers beginning their reigns with declarations of reforms.[58] Cyrus the Great's dominions comprised the largest empire the world had ever seen.[7] At the end of Cyrus's rule, the Achaemenid Empire stretched from Asia Minor in the west to the northwestern areas of India in the east. The details of Cyrus's death vary by account. The account of Herodotus from his Histories provides the second-longest detail, in which Cyrus met his fate in a fierce battle with the Massagetae, a tribe from the southern deserts of Khwarezm and Kyzyl Kum in the southernmost portion of the steppe regions of modern-day Kazakhstan and Uzbekistan, following the advice of Croesus to attack them in their own territory.[60] The Massagetae were related to the Scythians in their dress and mode of living; they fought on horseback and on foot. In order to acquire her realm, Cyrus first sent an offer of marriage to their ruler, Tomyris, a proposal she rejected. He then commenced his attempt to take Massagetae territory by force, beginning by building bridges and towered war boats along his side of the river Jaxartes, or Syr Darya, which separated them. Sending him a warning to cease his encroachment in which she stated she expected he would disregard anyway, Tomyris challenged him to meet her forces in honorable warfare, inviting him to a location in her country a day's march from the river, where their two armies would formally engage each other. He accepted her offer, but, learning that the Massagetae were unfamiliar with wine and its intoxicating effects, he set up and then left camp with plenty of it behind, taking his best soldiers with him and leaving the least capable ones. The general of Tomyris's army, who was also her son Spargapises, and a third of the Massagetian troops killed the group Cyrus had left there and, finding the camp well stocked with food and the wine, unwittingly drank themselves into inebriation, diminishing their capability to defend themselves, when they were then overtaken by a surprise attack. They were successfully defeated, and, although he was taken prisoner, Spargapises committed suicide once he regained sobriety. Upon learning of what had transpired, Tomyris denounced Cyrus's tactics as underhanded and swore vengeance, leading a second wave of troops into battle herself. Cyrus the Great was ultimately killed, and his forces suffered massive casualties in what Herodotus referred to as the fiercest battle of his career and the ancient world. When it was over, Tomyris ordered the body of Cyrus brought to her, then decapitated him and dipped his head in a vessel of blood in a symbolic gesture of revenge for his bloodlust and the death of her son.[61][60] However, some scholars question this version, mostly because Herodotus admits this event was one of many versions of Cyrus's death that he heard from a supposedly reliable source who told him no one was there to see the aftermath.[62] Herodotus, also recounts that Cyrus saw in his sleep the oldest son of Hystaspes (Darius I) with wings upon his shoulders, shadowing with the one wing Asia, and with the other wing Europe.[63] Iranologist, Ilya Gershevitch explains this statement by Herodotus and its connection with the four winged bas-relief figure of Cyrus the Great in the following way:[63] "Herodotus, therefore as I surmise, may have known of the close connection, between this type of winged figure, and the image of the Iranian majesty, which he associated with a dream prognosticating, the king's death, before his last, fatal campaign across the Oxus." Ctesias, in his Persica, has the longest account, which says Cyrus met his death while putting down resistance from the Derbices infantry, aided by other Scythian archers and cavalry, plus Indians and their elephants. According to him, this event took place northeast of the headwaters of the Syr Darya.[64] An alternative account from Xenophon's Cyropaedia contradicts the others, claiming that Cyrus died peaceably at his capital.[65] The final version of Cyrus's death comes from Berossus, who only reports that Cyrus met his death while warring against the Dahae archers northwest of the headwaters of the Syr Darya. Cyrus the Great's remains were interred in his capital city of Pasargadae, where today a limestone tomb (built around 540-530 BCE[67]) still exists which many believe to be his. Both Strabo and Arrian give nearly equal descriptions of the tomb, based on the eyewitness report of Aristobulus of Cassandreia, who at the request of Alexander the Great visited the tomb two times.[68] Though the city itself is now in ruins, the burial place of Cyrus the Great has remained largely intact; and the tomb has been partially restored to counter its natural deterioration over the years. According to Plutarch, his epitaph said, “ O man, whoever you are and wherever you come from, for I know you will come, I am Cyrus who won the Persians their empire. Do not therefore begrudge me this bit of earth that covers my bones.[69] ” Cuneiform evidence from Babylon proves that Cyrus died around December 530 BC,[10] and that his son Cambyses II had become king. Cambyses continued his father's policy of expansion, and managed to capture Egypt for the Empire, but soon died after only seven years of rule. He was succeeded either by Cyrus's other son Bardiya or an impostor posing as Bardiya, who became the sole ruler of Persia for seven months, until he was killed by Darius the Great. The translated ancient Roman and Greek accounts give a vivid description of the tomb both geometrically and aesthetically; The tomb's geometric shape has changed little over the years, still maintaining a large stone of quadrangular form at the base, followed by a pyramidal succession of smaller rectangular stones, until after a few slabs, the structure is curtailed by an edifice, with an arched roof composed of a pyramidal shaped stone, and a small opening or window on the side, where the slenderst man could barely squeeze through.[70] Within this edifice was a golden coffin, resting on a table with golden supports, inside of which the body of Cyrus the Great was interred. Upon his resting place, was a covering of tapestry and drapes made from the best available Babylonian materials, utilizing fine Median worksmanship; below his bed was a fine red carpet, covering the narrow rectangular area of his tomb.[70] Translated Greek accounts describe the tomb as having been placed in the fertile Pasargadae gardens, surrounded by trees and ornamental shrubs, with a group of Achaemenian protectors called the "Magi", stationed nearby to protect the edifice from theft or damage.[70][71] Years later, in the ensuing chaos created by Alexander the Great's invasion of Persia and after the defeat of Darius III, Cyrus the Great's tomb was broken into and most of its luxuries were looted. When Alexander reached the tomb, he was horrified by the manner in which the tomb was treated, and questioned the Magi and put them to court.[70] On some accounts, Alexander's decision to put the Magi on trial was more about his attempt to undermine their influence and his show of power in his newly conquered empire, than a concern for Cyrus's tomb.[72] Regardless, Alexander the Great ordered Aristobulus to improve the tomb's condition and restore its interior.[70] Despite his admiration for Cyrus the Great, and his attempts at renovation of his tomb, Alexander would eventually ransack Persepolis, the opulent city that Cyrus had helped build, and order its burning in 330 B.C.[73] The edifice has survived the test of time, through invasions, internal divides, successive empires, regime changes and revolutions. The last prominent Persian figure to bring attention to the tomb was Mohammad Reza Pahlavi (Shah of Iran) the last official monarch of Persia, during his celebrations of 2,500 years of monarchy. Just as Alexander the Great before him, the Shah of Iran wanted to appeal to Cyrus's legacy to legitimize his own rule by extension.[74] After the Iranian revolution, the tomb of Cyrus the Great survived the initial chaos and vandalism propagated by the Islamic revolutionary hardliners who equated Persian imperial historical artifacts with the late Shah of Iran. There are allegations of the tomb being in danger of damage from the construction of the Sivand Dam on river Polvar (located in the province of Pars) and flooding, but there is no official acknowledgement of this claim. This has nonetheless, caused a petition to be drafted to the U.N. demanding protection of this historical entity. United Nations recognizes the tomb of Cyrus the Great and Pasargadae as a UNESCO World Heritage site. In scope and extent his achievements ranked far above that of the Macedonian king, Alexander who was to demolish the empire in the 320s but fail to provide any stable alternative. —Charles Freeman in 'The Greek Achievement'[75] The achievements of Cyrus the Great throughout antiquity is well reflected in the way he is remembered today. His own nation, the Iranians, have regarded him as "The Father", the very title that had been used during the time of Cyrus himself, by the many nations that he conquered, as according to Xenophon:[76] “ "And those who were subject to him, he treated with esteem and regard, as if they were his own children, while his subjects themselves respected Cyrus as their 'Father' ... What other man but 'Cyrus', after having overturned an empire, ever died with the title of 'The Father' from the people whom he had brought under his power? For it is plain fact that this is a name for one that bestows, rather than for one that takes away!" ” The Babylonians regarded him as "The Liberator".[77] After his conquest of Babylon, followed Cyrus's help for the return of Jews; for this, Cyrus is addressed in the Jewish Tanakh as the "Lord's Messiah". Glorified by Ezra, and by Isaiah, Cyrus is the one to whom "Yahweh, the God of heaven" has given "all the Kingdoms of the earth".[citation needed] Cyrus was distinguished equally as a statesman and as a soldier. Due in part to the political infrastructure he created, the Achaemenid empire endured long after his death. The rise of Persia under Cyrus's rule had a profound impact on the course of world history. Iranian philosophy, literature and religion all played dominant roles in world events for the next millennia. Despite the Islamic conquest of Persia in the 7th century CE by the Islamic Caliphate, Persia continued to exercise enormous influence in the Middle East during the Islamic Golden Age, and was particularly instrumental in the growth and expansion of Islam. Many of the Iranian dynasties following the Achaemenid empire and their kings saw themselves as the heirs to Cyrus the Great and have claimed to continue the line begun by Cyrus.[78][79] However there are different opinions among scholars whether this is also the case for the Sassanid Dynasty.[80] Alexander the Great was himself infatuated with and admired Cyrus the Great, from an early age reading Xenophon's Cyropaedia, which described Cyrus's heroism in battle and governance and his abilities as a king and a legislator.[81] During his visit to Pasargadae he ordered Aristobulus to decorate the interior of the sepulchral chamber of his tomb.[81] According to Professor Richard Nelson Frye, Cyrus - whose abilities as conqueror and administrator Frye says are attested by the longevity and vigor of the Achaemenian empire - held an almost mythic role among the Persian people "similar to that of Romulus and Remus in Rome or Moses for the Israelites", with a story that "follows in many details the stories of hero and conquerors from elsewhere in the ancient world."[82] Frye writes, "He became the epitome of the great qualities expected of a ruler in antiquity, and he assumed heroic features as a conqueror who was tolerant and magnanimous as well as brave and daring. His personality as seen by the Greeks influenced them and Alexander the Great, and, as the tradition was transmitted by the Romans, may be considered to influence our thinking even now."[82] On another account, Professor Patrick Hunt states, "If you are looking at the greatest personages in History who have affected the World, 'Cyrus the Great' is one of the few who deserves that epithet, the one who deserves to be called 'the Great'. The empire over which Cyrus ruled was the largest the Ancient World had ever seen and may be to this day the largest empire ever.

Pasargadae (Persian: پاسارگاد‎ Pāsārgād), the capital of Cyrus the Great (559–530 BC) and also his last resting place, was a city in ancient Persia, and is today an archaeological site and one of Iran's UNESCO World Heritage Sites. Cyrus the Great began building his capital in 546 BCE or later; it was unfinished when he died in battle, in 530 or 529 BCE. The remains of the tomb of Cyrus' son and successor, Cambyses II, has been found in Pasargadae, near the fortress of Toll-e Takht, and identified in 2006.[2] Pasargadae remained the Persian capital until Cambyses II moved it to Susa; later, Darius founded another in Persepolis. The archaeological site covers 1.6 square kilometres and includes a structure commonly believed to be the mausoleum of Cyrus, the fortress of Toll-e Takht sitting on top of a nearby hill, and the remains of two royal palaces and gardens. Pasargad Persian Garden provide the earliest known example of the Persian chahar bagh, or fourfold garden design (see Persian Gardens). Recent research on Pasargadae’s structural engineering has shown that Achaemenid engineers built the city to withstand a severe earthquake, what would today be classified as 7.0 on the Richter magnitude scale. The most important monument in Pasargadae is the tomb of Cyrus the Great. It has six broad steps leading to the sepulchre, the chamber of which measures 3.17 m long by 2.11 m wide by 2.11 m high and has a low and narrow entrance. Though there is no firm evidence identifying the tomb as that of Cyrus, Greek historians tell that Alexander III of Macedon believed it was. When Alexander looted and destroyed Persepolis, he paid a visit to the tomb of Cyrus. Arrian, writing in the second century of the common era, recorded that Alexander commanded Aristobulus, one of his warriors, to enter the monument. Inside he found a golden bed, a table set with drinking vessels, a gold coffin, some ornaments studded with precious stones and an inscription on the tomb. No trace of any such inscription survives, and there is considerable disagreement to the exact wording of the text. Strabo reports that it read: Passer-by, I am Cyrus, who gave the Persians an empire, and was king of Asia. Grudge me not therefore this monument. Another variation, as documented in Persia: The Immortal Kingdom, is: O man, whoever thou art, from wheresoever thou cometh, for I know you shall come, I am Cyrus, who founded the empire of the Persians. Grudge me not, therefore, this little earth that covers my body. The design of Cyrus' tomb is credited to Mesopotamian or Elamite ziggurats, but the cella is usually attributed to Urartu tombs of an earlier period.[3] In particular, the tomb at Pasargadae has almost exactly the same dimensions as the tomb of Alyattes II, father of the Lydian King Croesus; however, some have refused the claim (according to Herodotus, Croesus was spared by Cyrus during the conquest of Lydia, and became a member of Cyrus' court). The main decoration on the tomb is a rosette design over the door within the gable.[4] In general, the art and architecture found at Pasargadae exemplified the Persian synthesis of various traditions, drawing on precedents from Elam, Babylon, Assyria, and ancient Egypt, with the addition of some Anatolian influences. During the Islamic conquest of Iran, the Arab armies came upon the tomb and planned to destroy it, considering it to be in violation of the tenets of Islam. The caretakers of the grave managed to convince the Arab command that the tomb was not built to honor Cyrus but instead housed the mother of King Solomon, thus sparing it from destruction. As a result, the inscription in the tomb was replaced by a verse of the Qur'an, and the tomb became known as the "tomb of the mother of Solomon". It is still widely known by that name today. The first capital of the Achaemenid Empire, Pasargadae lies in ruins 43 kilometers from Persepolis, in present-day Fars province of Iran.[6] Pasargadae was first archaeologically explored by the German archaeologist Ernst Herzfeld in 1905, and in one excavation season in 1928, together with his assistant Friedrich Krefter.[7] Since 1946, the original documents, notebooks, photographies, fragments of wall paintings and pottery from the early excavations are preserved in the Freer Gallery of Art, Smithsonian Institution, in Washington, DC. After Hersfeld, Sir Aurel Stein completed a site plan for Pasargade in 1934.[8] In 1935, Erich F. Schmidt produced a series of aerial photographs of the entire complex.[9] From 1949 to 1955 an Iranian team led by Ali Sami worked there.[10] A British Institute of Persian Studies team led by David Stronach resumed excavation from 1961 to 1963.[11][12][13] After a gap, work was resumed by the Iranian Cultural Heritage Organization and the Maison de l'Orient et de la Méditerranée of the University of Lyon in 2000. There has been growing concern regarding the proposed Sivand Dam, named after the nearby town of Sivand. Despite planning that has stretched over 10 years, Iran's own Iranian Cultural Heritage Organization was not aware of the broader areas of flooding during much of this time. Its placement between both the ruins of Pasargadae and Persepolis has many archaeologists and Iranians worried that the dam will flood these UNESCO World Heritage sites, although scientists involved with the construction say this is not obvious because the sites sit above the planned waterline. Of the two sites, Pasargadae is the one considered the most threatened. Experts agree that planning of future dam projects in Iran merit earlier examination of the risks to cultural resource properties.[15] Of broadly shared concern to archaeologists is the effect of the increase in humidity caused by the lake;[16] experts from the Ministry of Energy however believe it could be partially compensated by controlling the water level of the dam reservoir. All agree that humidity created by it will speed up the destruction of Pasargadae. Construction of the dam began April 19, 2007.

کوروش دوم(در بین یونانی‌ها شناخته شده تحت عنوان کوروش بزرگ یا کوروش کبیر[۳]؛به پارسی باستان: ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎) نخستین پادشاه و بنیان گذار شاهنشاهی هخامنشی بود. کوروش به مدت سی سال، از سال ۵۵۹ تا ۵۲۹ پیش از میلاد، بر ایران فرمانروایی کرد.[۴] دربارهٔ کوروش تمام مورخان توافق دارند که شاهی بود با عزم، خردمند و مهربان که در موارد مشکل به عقل بیش از قوه متوسل می‌شد و برخلاف پادشاهان آشور و بابل، با مردم مغلوب رئوف و مهربان بود.[۵] جنگ و بوی خون او را برخلاف فاتحان دیگر مغرور نکرد و رفتار او با پادشاهان مغلوب لیدیه و بابل سیاست تسامح او را بخوبی نشان می‌دهد.[۶] با پادشاهان مغلوب به اندازه‌ای مهربانی می‌کرد که آنها دوست کوروش شده و در مواقع مشکل به او یاری می‌نمودند. با مذهب و معتقدات مردم کاری نداشت بلکه برای جذب قلوب ملل آداب مذهبی آنها را محترم می‌داشت. شهرها و ممالکی که تحت تسلط او در می‌آمدند، هیچگاه معرض قتل و غارت واقع نمی‌شدند. [۷] آنچه درباب وی برای مورخ جای تردید ندارد، قطعاً این است که لیاقت نظامی و سیاسی فوق‌العاده در وجود او، با چنان انسانیت و مروتی در آمیخته بود که در تاریخ پادشاهان شرقی پدیده‌ای به‌کلی تازه به شمار می‌آمد.[۸] کوروش از ذکر عناوین و القاب احتراز داشت، در کتیبه‌هایی که از او مانده، این عبارت ساده خوانده می‌شود، من کوروش شاه هخامنشی هستم. حال آنکه شاهان دیگر خود را خدا می‌خواندند.[۹] داندامایو می‌گوید به نظر می‌رسد کوروش به سنت و ادیان سرزمین‌های فتح شده احترام می‌گذاشت[۳]. پارسی‌ها او را پدر[۱۰][۳]، روحانیان بابل او را برگزیده مردوک [۳][۱۱]، یهودی‌ها او را مسیح فرستاده شده از جانب یهوه [۳][۱۲] و یونانیان او را فاتحی بزرگ و سیاستمداری باهوش می‌دانستند[۳]. گزنفون در کورش‌نامه او را حکمرانی آرمانی و ایده آل توصیف می‌کند به گفته هرودوت، کوروش نسب شاهانه داشته‌است. هرودوت و گزنفون گزارش داده‌اند که کوروش حاصل ازدواج کمبوجیه یکم و ماندانا -دختر پادشاه قدرتمند ماد، آستیاگ که پایتخت حکومتش در اکباتان بوده- است. باستان شناسان امروزی این روایت را معتبر می‌دانند. سیسرون به استناد دینون، مورخ یونانی گزارش می‌دهد که کوروش در چهل سالگی شاه شد و ۳۰ سال سلطنت کرد. از آنجا که او در ۵۳۰ قبل از میلاد مسیح درگذشت، در سال ۶۰۰ پیش از میلاد به دنیا آمده و در ۵۵۹ پیش از میلاد جانشین پدرش به عنوان شاه پارس شده‌است [۳] تبار کوروش از جانب پدرش به پارس‌ها می‌رسد که برای چند نسل بر انشان (انزان) و عیلام (شمال خوزستان کنونی)، حکومت کرده بودند. کوروش دربارهٔ خاندانش، بر سفالینهٔ استوانه‌ای شکلی، محل حکومت آن‌ها را نقش کرده‌است. اینکه چه وقایعی روی داده که پارس‌ها عیلام را تسخیر نموده و شاخه‌ای از سلسلهٔ هخامنشی را در آنجا برقرار کرده‌اند، معلوم نیست. احتمال می‌رود که پس از آنکه آشور بنی پال در سال ۶۴۵ پیش از میلاد، دولت عیلام را منقرض کرد، پارس‌ها از فرصتی که در اثر جنگ بین آشور و ماد بدست آمده بود، استفاده کرده، پادشاهی جدیدی را در انشان تأسیس کرده‌باشند.[۱۷] هخامنش سر خاندان این دودمان است که در حدود ۷۰۰ سال پیش از میلاد، می‌زیسته‌است. پس از مرگ او، فرزندش چا ایش پیش به حکومت پارس و انشان (انزان) رسید. بعد از فوت او سلسلهٔ هخامنشی دوشاخه شده و کوروش یکم شاه انشان و عیلام و آریارامن شاه پارس شد. سپس پسران هر کدام، به ترتیب کمبوجیه یکم شاه انشان و عیلام و آرشام شاه پارس، بعد از آن‌ها حکومت کردند.[۱۸] کمبوجیه یکم با شاهدخت ماندانا، دختر ایشتوویگو (آژی دهاک یا آستیاگ) پادشاه ماد، ازدواج کرد و کوروش بزرگ نتیجه این ازدواج بود. داریوش بزرگ در کتیبه بیستون نیز این مطلب را تأیید می‌کند، زیرا شاه مزبور می‌گوید، من نهمین شاه از سلسلهٔ دوگانهٔ هخامنشی هستم. (با حذف ویشتاسپ چون پدر داریوش بزرگ به عنوان شاه حکمرانی نکرده‌است مشهور است که نام همسر کوروش کاساندان بوده و وی از تبار هخامنشیان می‌باشد. کوروش کاساندان را بسیار دوست می‌داشت و پس از مرگش در سراسر امپراتوری کوروش، مراسم سوگواری برپاکردند.[۲۱] حاصل ازدواج کوروش با کاساندان، دو پسر و سه دختر بوده‌است که نام هایشان کمبوجیه دوم، بردیا، آتوسا (به اوستایی هئوتسه به معنی خوش اندام)، رکسانا (روشنک یا به اوستایی رئوخشنه) و آرتیستونه (آرتوستونه) بود[۳][۲۲] بیشتر کسانی که به کاساندان به عنوان همسر کوروش معتقدند به گفته هرودوت استناد می‌کنند. بنا به گفته کتزیاس، کوروش با دختر آستیاگ ازدواج کرده‌است.[۲۳] شاید همین مورد باعث شده‌است، برخی کوروش بزرگ را به ازدواج با محارم متهم کنند. اما باید توجه داشت که فقط کتزیاس به این موضوع اشاره کرده‌است و خود کتزیاس قبل از بیان این موضوع، اظهار می‌دارد که کوروش هیچ گونه نسبت خانوادگی با آستیاگ نداشته‌است.[۲۴] گزنفون دیگر مورخ یونانی معتقد است کوروش با دختر سیاکسار پسر آستیاگ ازدواج کرده‌است. [۲۵] در کتیبه بیستون - که به دستور داریوش یکم نگاشته شده‌است- بیان می‌شود که کمبوجیه و بردیا فرزندان کوروش؛ از یک مادر هستند.[۲۶] پس از مرگ کوروش، فرزند ارشد او کمبوجیه دوم به سلطنت رسید. نام پسر کوچکتر کوروش بردیا بود.[۲۷] آتوسا بعدها با داریوش بزرگ ازدواج کرد و مادر خشایارشا، پادشاه قدرتمند ایرانی شد. پدران کوروش که از چند نسل قبل از وی در انشان پادشاه بودند، در طلوع قدرت ماد نسبت به پادشاه آن قوم اظهار تبعیت می‌کردند. کوروش وقتی در سال ۵۵۹ پیش از میلاد در انشان به سلطنت نشست، خیلی زود ضعف و انحطاط دولت ایشتوویگو (آستیاگ یا آژی‌دهاک) را دریافت و همین نکته او را به فکر توسعهٔ قدرت و خیال کسب استقلال انداخت. وجود نارضایتی‌های بسیار در طبقات مختلف، اعلام این طغیان را برای کوروش ممکن کرد. طوایف پارس و متحدان آنها که از طرز فرمانروایی پادشاه ماد ناراضی بودند، بزودی با کوروش همدست شدند. در سال ۵۵۰ پیش از میلاد با قوت یافتن کوروش، ضرورت سرکوبی او قطعی‌تر گشت اما لشکری هم که خود ایشتوویگو جهت دفع او آورد، در نزدیک پاسارگاد بر پادشاه خود شورید و او را تسلیم کوروش کرد.[۲۹] نابونید پادشاه بابل در لوحه‌های بدست آمده، این واقعه را اینطور نوشته‌است، ایشتوویگو قشونی جمع کرده به جنگ کوروش رفت ولیکن قشون او یاغی شده و شاه را گرفته، تسلیم کوروش نمود. پس از آن کوروش همدان را تسخیر کرد و طلا و نقره و ثروت زیادی بدست او آمد و تمام این غنائم را به انشان برد.[۳۰] پیوستن نیروهای ماد به کوروش نشان می‌دهد که جنگجویان ماد کوروش را همچون بیگانه‌ای تلقی نمی‌کردند و بخاطر انتساب وی از طریق مادرش ماندانا به خاندان ماد، سلطنت پادشاهی ماد را بنوعی حق و میراث او می‌دیده‌اند. کوروش بعد از اسارت ایشتوویگو، با پدربزرگ خود با احترام رفتار کرده و حتی او را، در دنبال تسخیر سارد، بر لشکری که سواحل آسیای صغیر را مسخر کرد، فرماندهی داد. منشور حقوق بشر کوروش که با نام استوانه کوروش نیر شناخته می‌شود، از جنس سفال است و طبق گفته‌های باستان شناسان در سال ۵۳۹ پیش از میلاد توسط کوروش دوم هخامنشی ساخته شده‌است. دور تا دور این استوانه سفالین به زبان میخی بابلی، سخنان و فرمان‌های شاه ایران نقش بسته‌است. بر این استوانه شرح فتح بابل توسط کوروش دوم و اسارت نبونعید، آخرین شاه بابل در سال ۵۳۹ پیش از میلاد مسیح نگاشته شده‌است. شاه هخامنشی پیروزی خود را به مردوک، کهن‌ترین خدای بابل نسبت داده‌است. در این منشور او از بازگرداندن پیکر خدایانی که نبونعید (شاه بابل) از معابد مختلف جمع و به بابل آورده بود، خبر می‌دهد. او به بازسازی معابد ویران شده پرداخت و اسرایی را که شاهان بابل نگه می‌داشتند، آزاد کرد. بازگرداندن اسرای یهودی در این منشور ذکر نشده اما آزاد کردن آنها بخشی از سیاست شاه هخامنشی پس از فتح بابل بوده‌است. از منشور کوروش به عنوان اولین منشور حقوق بشر در جهان یاد می‌شود. این منشور در سال ۱۸۷۹ توسط هرمزد رسام، باستان‌شناس آشوری-بریتانیایی به دست آمد. در جریان جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی در ایران، این منشور برای چند روز به ایران آورده شد و به نمایش درآمد.[۴۴] این منشور ارزشمند در شهریور ماه سال ۱۳۸۹ طی مراسمی رسمی از طرف موزه بریتانیا به ایران قرض داده شد، که آن را برای بازدید عموم در موزهٔ ایران باستان در معرض نمایش قرار دادند و در تاریخ ۲۷ فروردین سال ۱۳۹۰ به لندن بازگردانده شد. شکی نیست که کوروش مقدمات امر را برای تسخیر مصر فراهم کرده‌است ولی ابتدا تصمیم گرفت مرزهای شمال شرقی امپراطوری اش را از تاخت و تاز اقوام چادرنشین ماساگت‌ها در امان بدارد. این تاخت و تاز‌ها زیان‌ها و صدمات چشمگیری بر ایرانیان شهرنشینی که آمیخته امپراطوری هخامنشی شده بودند وارد کرده بود[۴۶] مرگ کورش در سال سی‌ام سلطنت او در حدود سال ۵۲۹ پیش از میلاد اتفاق افتاده‌است. تضادهایی درباره مرگ افسانه‌ای کوروش به ما رسیده است[۳] هرودوت می‌نویسد، راجع به در گذشت کوروش روایات مختلف است اما من شرحی را که بیشتر در نظرم معتبر می‌نماید نقل می‌کنم. کوروش در آخرین نبرد خود به قصد سرکوب قوم ماساگت (ماساژت) قومی از سکاها که با حمله به نواحی مرزی ایران به قتل و غارت می‌پرداختند، به سمت شمال شرقی کشور حرکت کرد، میان مرز ایران و سرزمین سکاها رودخانه‌ای بود که لشکریان کوروش باید از آن عبور می‌کردند. هنگامی که کوروش به این رودخانه رسید، تهم‌رییش (تومیریس) ملکهٔ سکاها به او پیغام داد که برای جنگ دو راه پیش رو دارد یا از رودخانه عبور کند و در سرزمین سکاها به نبرد بپردازند و یا اجازه دهند که لشکریان سکا از رود عبور کرده و در خاک ایران به جنگ بپردازند. کوروش این دو پیشنهاد را با سرداران خود در میان گذاشت. بیشتر سرداران ایرانی، جنگ در خاک ایران را برگزیدند، اما کرزوس امپراتور سابق لیدیه و دایی مادر کوروش که تا پایان عمر، به عنوان یک مشاور به کوروش وفادار ماند، جنگ در سرزمین سکاها را پیشنهاد کرد. کوروش نظر کرزوس را پذیرفت و از رودخانه عبور کرد. نخست عده‌ای از جنگاوران ماساگت‌ها به رهبری سپارگاپیس فرزند ملکه، به دسته‌ای از سربازان لشکر کوروش که از بقیه جدا افتاده بودند، حمله کرده و همه را به خاک هلاکت انداختند. بعد از آن پیروزی آنها بر سفرهٔ طعام بازمانده از لشکر کوروش نشسته و با اشتیاق فراوان آنقدر خوردند و نوشیدند که مست و بیهوش شدند. پارسیان در این هنگام وقت را غنیمت شمرده بر سر آنها ریختند و سپارگاپیس را اسیر کردند. سپارگاپیس وقتی به هوش آمد و خود را اسیر دید، از کوروش استدعا کرد که غل و زنجیر از او بردارند. کوروش این تقاضا را اجابت کرد. وقتی دستان او آزاد شد، از شدت ننگ و عار خود را درجا کشت. بعد از جنگی بین دو سپاه درگرفت که از جهات شدت و خشونت در میان سایر اقوام سابقه نداشت و عاقبت ماساگت‌ها غلبه کردند و خود کوروش نیز کشته‌شد.[۴۷]بنابر گزارش مورخین یونانی، او در جنگ با ماساگت‌ها ۲۰۰ هزار مرد جنگی را از دست داد که اغراق آشکاری است.[۳] نوشته حکاکی شده به زبان پارسی باستان، عیلامی و زبان اکدی که بر ستون پاسارگاد: "من کوروش، شاه هخامنشی هستم" بروسوس (مورخ کلدانی) در ۲۸۰ پیش از میلاد آورده‌است که کوروش در جنگ با طوائف داهه (دها، یکی از عشایر سکایی) کشته شده‌است. از قول کتزیاس پزشک دربار هخامنشی آمده‌است که کوروش در اثر جراحاتی که در جنگ با دربیک‌ها به او وارد آمده‌بود، کشته شده‌است. آنها فیل‌هایشان را رها کردند، اسب کوروش رم کرده و کوروش بر زمین افتاد. یکی از سربازان هندی که با دربیک‌ها متحد بودند، زوبینی به ران او انداخته‌است و کوروش را به خیمه‌اش بردند و او در اثر این زخم بعد از سه روز درگذشته‌است. [۴۸] اینکه هر سه قوم یاد شده، در بالا از طوایف سکاها بوده‌اند، نشان می‌دهد که آخرین جنگ‌های کوروش با طوایف سکاها بوده‌است اما بعید به نظر می‌رسد که وی در این جنگ‌ها کشته شده باشد. مخصوصاً در روایت هرودوت بسیار بعید بنظر می‌رسد که باقیماندهٔ سپاه شکست خورده توانسته باشند، جسد بدون سر او را برای دفن به پاسارگاد بیاورند.[۴۹] بر طبق روایت‌های گزنفون و استرابون این جنگ‌ها به کشته شدن کوروش منجر نشده‌است و وی به مرگ طبیعی وفات یافته‌است. در هر حال راجع به پایان کارش، هیچ روایتی را از روی قطع بر روایت دیگر، نمی‌توان ترجیح داد.[۵۰] داندامایو می‌گوید که اگرچه حقیقت دقیق مرگ کوروش را نمی‌دانیم، اما مشخص است که او در پاسارگارد دفن شده‌است. این حقیقت ممکن است که گفته‌های هرودوت را دروغ جلوه دهد اما ممکن است که جنازه کوروش از دشمن پس گرفته شده و به پایتخت آورده شده باشد. کتسیاس می‌گوید که کمبوجیه باگاپاتس[۵۱] را همراه جسد کوروش به مراسم دفن فرستاده‌است. به استناد گزنفون، کوروش در صلح و آرامش در پایتخت خود درگذشت درحالی که وصیت کرده بود که بدنش به جای مومیایی شدن در طلا یا نقره، در خاک دفن شود. برخی از محققین تاریخ معتقدند که این داستان ریشه در عقیده موروثی پارسی‌ها دارد.[۳] آرامگاه پاسارگاد ساختمانی است با ۶ ردیف پله از بلوک‌های ماسه سنگی و سقفی که آرایش ۳ گوش دارد؛ ورودی آن باریک و کوتاه است.آریان و استرابو توصیف‌های خودشان از مقبره را بر اساس گزارش‌های همراهان اسکندر بزرگ که شخصاً از مقبره دیدن کرده بود نوشته‌اند. این گزارش‌ها شامل تابوت زرین کوروش، کاناپه پوشیده شده از چرم صورتی رنگ همراه با لباس‌ها، بازوبندها، خنجرها، سایر وسایلی که در آنجا بودند شده‌است. این وسایل، زمانی که اسکندر برای بار دوم از مقبره دیدن کرد، غارت شدند. از زمان صدر اسلام آرامگاه کوروش به عنوان مقبره مادر سلیمان (مشهد مادر سلیمان) شناخته شده است[۳] استرابون جغرافی‌دان معروف می‌نویسد، سنگی بر آرامگاه بود که بر روی آن نوشته شده‌بود: ای رهگذر! من کوروش پسر کمبوجیه هستم. من شاهنشاهی پارس را بنیاد گذاشتم و فرمانروای آسیا بودم. بر این گور رشک مبر. مهمترین نماد منسوب به کوروش «انسان بالدار» است. این نقش برجسته بر روی یکی از درگاه‌های پاسارگاد قرار گرفته که به ۵۴۰ سال پیش از میلاد تعلق دارد. در آن پادشاهی که تاج مخصوصی بر سر دارد نقش بسته و برخی از باستان شناسان آن را کوروش بزرگ می‌دانند. دکتر جان کرتیس، باستان شناس و رییس بخش گنجینه‌های خاور نزدیک در موزه بریتانیا در اینباره می‌گوید: بالای این نقش برجسته نوشته‌ای به سه زبان پارسی باستان، عیلامی و بابلی دیده می‌شده که اکنون از بین رفته‌است: «من کوروش شاه هخامنشی» این نوشته، مانند دیگر نوشته‌ها و کتیبه‌های پاسارگاد احتمالا پس از رواج خط پارسی باستان یعنی در دوره داریوش بزرگ به این نقش افزوده شده‌است.

مجموعه میراث جهانی پاسارگاد مجموعه‌ای از سازه‌های باستانی برجای‌مانده از دوران هخامنشی است که در شهرستان پاسارگاد در استان فارس جای گرفته است. این مجموعه دربرگیرنده ساختمان‌هایی چون آرامگاه کوروش بزرگ، باغ پادشاهی پاسارگاد، کاخ دروازه، پل، کاخ بار عام، کاخ اختصاصی، دو کوشک، آب‌نماهای باغ شاهی، آرامگاه کمبوجیه، استحکامات دفاعی تل تخت، کاروانسرای مظفری، محوطهٔ مقدس و تنگه بلاغی است. این مجموعه، پنجمین مجموعه ثبت‌شده در فهرست آثار میراث جهانی در ایران است که در نشست یونسکو که در تیرماه سال ۱۳۸۳ در چین برگزار شد به دلیل دارا بودن شاخص‌های فراوان با صد در صد آرا در فهرست میراث جهانی به ثبت رسید. پاسارگاد در دشتی مرتفع به ارتفاع ۱۹۰۰ متر از سطح دریا، در حصار کوهستان واقع شده‌است. در سده هفتم قمری اتابکی از سلغریان فارس درنزدیک آرامگاه کورش مسجدی ساخت که در آن از سنگ کاخ‌ها استفاده شده‌بود. به مناسبت جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی ایران در سال ۱۹۷۱ این سنگها دوباره به جاهای اصلی خود بازگردانده شدند. کاخ محل سکونت بی تردید نشان از تاثیر و نقش معماری یونانی دارد. ظاهراً هنگامی که کورش در سال ۵۴۵ پیش از میلاد سارد (پایتخت لیدی، شهری در غرب ترکیهٔ امروزی) را به تصرف درآورد به شدت تحت تاثیر بناهای مرمرین شاهان لیدی قرار گرفته‌است. چه بسا او همان زمان شماری از اساتید اهل لیدی را در پاسارگاد به کار گماشته‌است. در کاخ تناسب جذاب سنگهای مرمر تیره و روشن، مخصوصاً در پایه‌ها، جلب نظر می‌کند. این سنگها از پیرامون سیوند آورده شده‌است. نام اصلی شهر پاسارگاد چیزی شبیه "پَسَرگََد" بوده و تلفظ امروزی نیز درست است و رابطه‌ای میان این نام و "پارس" نیست. نام پاسارگاد از اسم قبیله‌ی شاهان پارسی یعنی قبیله " پاسارگاد" گرفته شده که "آنان که گُرز گران می‌کشند" معنی میداده.[۳] همچنین گفته شده که پاسارگاد ممکن است تغییر یافته پارسه گراد باشد که معنی آن شهر پارس است. گراد و گورد و گرد(مانند دستگرد) معنی شهر می دهد و در زبان فارسی و عربی بصورت کوره بکار می رود مانند کوره اردشیر و کوره دهات. از گواهی‌هایی که مورخان یونانی و رومی بر جای گذارده‌اند، مشخص است که پاسارگاد را بیشتر ساخته و پرداخته کورش بزرگ میدانسته‌اند. این نظریه به چند دلیل دیگر استوارتر می‌شود. اول؛ آرامگاه کورش بزرگ که ساخته خود او بود، چنان ارتباطی از نظر طراحی نقشه و کاربرد نماپردازی در میان باغ بزرگ پاسارگاد با کاخ‌های دروازه، اختصاصی و بار نشان می‌دهد که مشخص می‌شود طراح همه یکی بوده و آن کاخ‌ها هم نتیجه سلیقه کورش بزرگ بوده‌اند. دوم کتیبه سه زبانه عیلامی, پارسی باستان و اکدی بر روی جرزها و درگاه‌های آن سه کاخ بیانگر آن است که آن‌ها با کورش ارتباط داشته‌اند. سوم، نوع معماری و به خصوص شیوه‌ی سنگ‌تراشی و بست‌های پاسارگادی قدمتی هر چند کوتاه بر معماری تخت جمشیدی را که از آغاز دوره داریوش بزرگ شروع شد، نشان می‌دهد و مخصوصا در نقوش، که از سنت‌های ملل مختلف گرفته شده‌اند، ولی هنوز به طور ثابت ریخت ایرانی نگرفته‌اند (آن چنان که در تخت جمشید می‌یابیم) حالتی آزمایشی و اولیه به خوبی نمایان است و آثار سنگ تراشان لودیه‌ای و ایونیه‌ای به ویژه در نوع تراش سنگ‌ها و ابزار و آلات سنگ‌تراشی و "نشانه‌های سنگ‌تراشان" پیداست. بنابراین شکی نمی‌توان کرد که بناهای پاسارگاد با کورش بزرگ آغاز شده‌اند و ارتباطی با کورش جوان ندارند (آن طور که فرانتس هاینریش وایسباخ تصور میکرد) سرزمین پارس زادگاه هخامنشیان بوده‌است. خاندان پارس، که به رهبری کوروش دوم (که از ۵۲۹ تا ۵۵۹ پیش از میلاد سلطنت نمود) در سال ۵۵۰ پیش از میلاد، بر مادها پیروز شدند. بر پایهٔ سنت، کوروش دوم این منطقه را به پایتختی انتخاب کرد، زیرا در نزدیکی منطقه‌ای بود که بر ایشتوویگو پادشاه ماد پیروز شد. این اولین پیروزی، پیروزی‌های دیگری چون غلبه بر لیدی، بابل نو، و مصر را به دنبال داشت. امپراتوری هخامنشی بعداً توسط پسر او کمبوجیه (۵۲۲ تا ۵۲۹ پیش از میلاد) و داریوش اول (۴۸۶ تا ۵۲۱ پیش از میلاد) تحکیم و گسترش یافت. از کوروش در عهد عتیق به عنوان آزادی‌دهندهٔ بابل و کسی که یهودها را از تبعید بازگردانده یاد شده‌است. در ۷۰ کیلومتری جنوب پاسارگاد، داریوش بزرگ پایتخت نمادین خود شهر پارسه (شاعری یونانی این شهر را پرس پلیس نام نهاد) را بنیان نهاد. تا هنگامی که اسکندر از مقدونیه در سال ۳۳۰ پیش از میلاد امپراتوری هخامنشی را تسخیر کرد، پاسارگاد یک مرکز مهم سلسله‌ای باقی ماند. به گفتهٔ نویسندگان باستانی، مانند هرودوت و آریان (گزنفون)، اسکندر آرامگاه کوروش را محترم شمرده و آن را بازسازی نمود. در دوره‌های بعدی، از تل تخت هم چنان به‌عنوان یک دژ بهره‌برداری می‌شد، حال آن که کاخ‌ها متروک شده و از مصالح آن دوباره استفاده شد. از سدهٔ هفتم به بعد، آرامگاه کوروش به نام آرامگاه مادر سلیمان خوانده می‌شد، و به یک مکان زیارتی تبدیل شد. در سدهٔ دهم یک مسجد کوچک در گرد آن ساخته شد، که تا سدهٔ چهاردهم از آن استفاده می‌شد. این محوطه توسط مسافرین طی سده‌ها بازدید شده، که باعث از دست رفتن تدریجی اجزا گوناگون آن گشته‌است. طبق نوشته‌های هرودوت، هخامنشیان از طایفهٔ پاسارگادیان بوده‌اند که در پارس اقامت داشته‌اند و سر سلسلهٔ آنها هخامنش بوده‌است. نامدارترین رئیس اتحادیه قبائل پارس در نیمه قرن ۷ پ م چیش پیش دوم است که تا سال ۶۴۰پ م ریاست قبائل پارس را در دست داشت. او چیش پیش پور کوروش پور کمبوجیه پور چیش پیش پور هخامنش بود، که همه شان رؤسای قبائل پارس بودند. اگر برای هر کدام از اینها حدود ۴۰ سال در نظر بگیریم، می‌توان گفت که در زمانی که پارسها در منطقهٔ پارسوای مذکور در سند آشوری (یعنی سال ۸۳۴ پ م) اقامت داشته‌اند، ریاستشان در دست هخامنش بوده‌است. هخامنشیان نام دودمانی پادشاهی در ایران پیش از اسلام است. پادشاهان این دودمان از پارسیان بودند و تبار خود را به «هخامنش» می‌رساندند که سرکرده طایفهٔ پاسارگاد از طایفه‌های پارسیان بوده‌است. هخامنشیان نخست پادشاهان بومی پارس و سپس آنشان بودند ولی با شکستی که کوروش بزرگ بر ایشتوویگو واپسین پادشاه ماد وارد ساخت و سپس فتح لیدیه و بابل پادشاهی هخامنشیان تبدیل به شاهنشاهی بزرگی شد. از اینرو کوروش بزرگ را بنیانگذار شاهنشاهی هخامنشی می‌دانند. به قدرت رسیدن پارسی‌ها و سلسلهٔ هخامنشی (۵۵۰-۳۳۰ قبل از میلاد) یکی از وقایع مهم تاریخ قدیم است. اینان دولتی تأسیس کردند که دنیای قدیم را به استثنای دو سوم یونان تحت تسلط خود در آوردند. شاهنشاهی هخامنشی را نخستین امپراتوری تاریخ جهان می‌دانند. مهم‌ترین سنگ نوشتهٔ هخامنشی از نظر تاریخی و نیز بلندترین آنها، سنگ نبشتهٔ بیستون بر دیواره کوه بیستون است. سنگ نوشتهٔ بیستون بسیاری از رویدادها و کارهای داریوش اول را در نخستین سال‌های حکمرانی‌اش که مشکل‌ترین سال‌ها حکومت وی نیز بود. به طور دقیق روایت می‌کند. این سنگ نوشته عناصر تاریخی کافی برای بازسازی تاریخ هخامنشیان را داراست و همچنین در سایت مذکور دربارهٔ شخصیت کوروش هخامنشی آمده‌است که: همهٔ نشانه‌ها بیانگر آنست که هدف کوروش از جنگ و کشور گشایی ایجاد یک جامعهٔ جهانی مبتنی بر امنیت و آرامش و دور از جنگ و ویرانگری بوده‌است. کوروش در لشکرکشیها و پیروزیهایش با ملل مغلوب در نهایت بزرگواری رفتار کرد و عناصر حکومتی پیشین را مورد بخشایش قرار داده در مقامهایشان ابقا کرده مطیع و منقاد خویش ساخت. کوروش بزرگ با ایمان استواری که به اهورامزدا داشت جهانگشایی را به هدف برقرار کردن آشتی و امنیت و عدالت و از میان بردن ستم و ناراستی انجام می‌داد و در فتوحاتش به حدی نسبت به اقوام مغلوب بزرگمنشی و مهر و عطوفت نشان داده‌بود که داستان رأفتش به همه جا رسیده بود. شایان ذکر است که پاسارگاد نام یک آثار باستانی مشهور در منطقه بوده که مورد علاقه و توجه جهانیان بویژه علاقه‌مندان به میراث ملل می‌باشد، بر این مبنا استانداری و وزارت کشور بعد از تصمیم به ایجاد شهرستان در آن منطقه و برای برجسته نمودن و زنده نگه داشتن نام و یاد پاسارگاد در سطح ایران و جهان ترجیح داد نام پاسارگاد را بر شهرستان جدیدالتأسیس قرار دهد»از طرف دیگر بانیان احداث مجموعهٔ پاسارگاد، دولت هخامنشی بوده‌است که مسئولین محترم وزارت کشور و استانداری با تأسیس بخش هخامنش در برجسته‌تر نمودن آثار کوروش هخامنشی تلاش مضاعفی از خود نشان داده‌است چرا که فرزندان هخامنش پس از کسب قدرت و تشکیل دولت مستقل نام دولت را به احترام رئیس قبائل پارس به نام هخامنش نامگذاری کرده‌اند و این امر نشان دهندهٔ احترام و جایگاه بلند هخامنش در بین قبائل پارس بوده‌است که مسئولین محترم وزارت کشور و استانداری فارس با نکته سنجی و ظرافت تمام این مسئله را مورد توجه قرار داده‌اند. شهر باستانی پاسارگاد نخستین پایتخت شاهنشاهی هخامنشی در قلب استان فارس، در دشت رودخانه پُلوار قرار دارد. نام شهر «اردوگاه پارس» دلالت از موقعیت مکانی شهر دارد. شهر توسط کوروش بزرگ (کوروش دوم) در سدهٔ ششم قبل از میلاد ساخته شد. محوطهٔ اصلی (۱۶۰ هکتار، حدوداً ۲٫۷×۰٫۸ کیلومتر) توسط یک منطقهٔ طبیعی بزرگ احاطه و محافظت شده‌است (حدوداً ۷۱۲۷ هکتار). محوطهٔ اصلی شامل این بناهای تاریخی است: آرامگاه کورش بزرگ در جنوب؛ تل تخت (یا «تخت سلیمان»؛ سریر پادشاهی سلیمان) و استحکامات، واقع بر یک تپه در شمال محوطهٔ اصلی؛ مجموعهٔ سلطنتی در مرکز محوطهٔ اصلی، شامل بقایای: ساختمان دروازه (دروازه آر)، تالار عمومی (کاخ S)، قصرمسکونی (کاخ P)، و باغ سلطنتی (چهار باغ). در منطقهٔ شرق یک بنای کوچک قرار دارد(۱۶×۱۶ متر) که یک پُل تشخیص داده شده‌است. در شمال مجموعهٔ سلطنتی زندان سلیمان قرار دارد، یک برج سنگی، باحدوداً ۱۴ متر ارتفاع. تاریخ ساخت این بنا مشخص نیست. محوطهٔ اصلی شامل منطقهٔ حفاری‌شده‌است، اما پایتخت باستانی منطقه‌ای بسیار وسیعتر از این منطقه بوده و هنوز حفاری نشده‌است. در محوطهٔ حفاظتی اطراف، باقیمانده‌های دیگری نیز هستند: محدودهٔ مقدس (حدوداً ۵۵۰-۵۳۰ پیش از میلاد)، و محوطه‌های تل نوخودی، تل خاری، تل سه آسیاب، دوتلان، که برخی از اینها متعلق به ماقبل تاریخ هستند، همینطور مدرسه یا کاروانسرا (سده ۱۴ میلادی). در محوطهٔ حفاظتی همچنین پنج روستا وجود دارند که کشاورزان در آنها ساکنند. مهم‌ترین اثر مجموعهٔ پاسارگاد، بنای آرامگاه کورش بزرگ است که پیشتر مشهور به «مشهد مادر سلیمان» بود. در سال ۱۸۲۰ پس از پژوهش‌های باستان‌شناسی، هویت اصلی بنا به عنوان آرامگاه کوروش کبیر مشخص شده‌است و چون گوهری در میان دشت خودنمایی می‌کند. این آرامگاه حدوداً در ۵۳۰ تا ۵۴۰ قبل از میلاد از سنگ آهکی به رنگ سفید ساخته شده‌است. بنای آرامگاه میان باغ‌های سلطنتی قرار داشته و از سنگ‌های عظیم، که درازای بعضی از آن‌ها به هفت متر می‌رسد،، ساخته شده‌است. تخته سنگ‌های آرامگاه با بست‌های فلزی معروف به بست دم چلچله‌ای، به هم پیوسته بوده، که بعدها آن‌ها را کنده و برده‌اند و اکنون جایشان به صورت حفره‌هایی دیده می‌شود که بیشترشان را تعمیر کرده‌اند. بنای آرامگاه دو قسمت مشخص دارد: سکویی ۶ پله‌ای که قاعده آن مربع مستطیلی به وسعت ۱۶۵ متر مربع است. اتاقی کوچک به وسعت ۵/۷ متر مربع که سقف شیب بامی دارد و ضخامت دیوارهایش به ۵/۱ متر می‌رسد. پایه بنا (۱۳٫۳۵×۱۲٫۳۰ متر) از شش لایه پلکانی تشکیل شده‌است، که از آن‌ها اولی به بلندی ۱۷۰ سانتی متر، دومی و سومی ۱۰۴ سانتی متر، و سه عدد آخری ۵۷٫۵ سانتی متر هستند. ارتفاع کلی بنا در حدود ۱۱ متر است. در ورودی آرامگاه در سمت شمال غربی قرار داشته و ۷۵ سانتی متر پهنای آن است. این درگاه کوتاه نیز دارای دو در سنگی بوده که از بین رفته‌است. خزانهٔ آرامگاه، در بالاترین نقطه، شکل یک خانهٔ شیروانی ساده با یک ورودی کوچک در غرب را دارد. تا حدود صد سال پیش باور بر این بود که این بنا آرامگاه مادر سلیمان باشد و در دورهٔ اتابکان در زمان آل بویه با استفاده از ستون‌های باقی مانده از کاخ‌های باستانی مسجدی با نام «مسجد اتابکی» در گرد آن ساخته و یک محراب کوچک در خزانهٔ آرامگاه کنده‌کاری شد. در دههٔ ۱۹۷۰ بقایای مسجد پاکسازی شده و تکه‌های تاریخی به نزدیکی مکان‌های اصلی‌شان بازگردانده شدند. پس از کشته شدن کوروش در جنگ با سکاها یا ایرانیان شمالی، جسد وی را مومیایی کرده و درون تختی از زر نهاده و اشیای مهم سلطنتی و جنگی او را در کنار وی گذارده بودند. به گزارش مورخان زمان اسکندر، وقتی اسکندر به پاسارگاد آمد و از مقبره کوروش که در میان باغی بزرگ قرار داشت دیدن کرد به آریستوبولوس دستور داد درون مقبره را تزیین کند. آریستوبولوس در درون مقبره تابوتی زرین، یک میز و تعدادی ظروف زرین و سلاحهای گرانقیمت و لباسهای شخص کوروش و کلیه جواهراتی را که زمانی به دست می‌کرد یا به خود می‌آویخت مشاهده کرد. این آرامگاه در آن زمان توسط تعدادی مغ محافظت می‌شود اما در زمان اسکندر مورد دستبرد قرارگرفت و کلیه اشیاء گرانقیمتش به سرقت رفت.[۶] در شیب سقف آرامگاه دو حفرهٔ بزرگ وجود دارد که برای سبک کردن سنگ‌ها و کم کردن از بار سقف ایجاد شده‌است و برخی اشتباها، جای نگهداری کالبد کوروش و همسر وی دانسته‌اند. آرامگاه کوروش در همه دوره هخامنشی مقدس به شمار می‌آمده این امر باعث گردیده که در دوران اسلامی هم این تقدس حفظ شود، اما تعبیر اصلی بنا دیگر مشخص نبوده‌است و از سوی دیگر مردم هم ساختن بناهای با عظمت سنگی را خارج از قوه بشری می‌دانسته‌اند و به حضرت سلیمان که دیوان را برای کارهای دشوار در خدمت داشته‌است، نسبت می‌داده‌اند. به همین جهت آرامگاه کوروش را هم از بناهای آن حضرت می‌شمردند و آن را به مادر او نسبت می‌دادند و «مشهد مادر سلیمان» می‌خواندند. اسکناس‌های سبز رنگ پنجاه ریالی ایران از سال ۱۳۵۲ خورشیدی تا ۱۳۵۷ با نقشی از پاسارگاد چاپ و نشر می‌شد.

Show more
Show less

Photo details

  • Uploaded on August 16, 2012
  • Attribution
    by alireza javaheri
    • Taken on 2012/04/26 14:40:55
    • Exposure: 0.003s (1/400)
    • Focal Length: 30.00mm
    • F/Stop: f/10.000
    • ISO Speed: ISO200
    • Exposure Bias: 0.00 EV
    • No flash