Bungalowpark Klein Zwitserland. "Architect Rietveld bouwt 50 bungalows in de vierde duinkom op Schiermonnikoog. Grootste opgaaf is: zo onopvallend mogelijk tegen de hellingen" (Leeuwarder Courant van 11-4-1959). Rietveld maakte zijn plan i.s.m. het Groninger Architectenbureau ir. Pieter Oom (1913-1988) en Johannes Kuipers (1902-1978). Hun ontwerp van de bungalows is nooit tot uitvoering gekomen, behalve het aangepaste plan voor de situering van de huisjes.

Not selected for Google Earth or Google Maps [?]

Comments (5)

Hans R van der Woude on December 5, 2012

Het visje rechtsonderaan de tekening was het vignet van ir. Rein Hajema, toen werkzaam bij Oom & Kuipers in Groningen. De handgeschreven tekst is ook van hem.

Hans R van der Woude on December 5, 2012

http://zoeken.nai.nl/CIS/project/30606

http://zoeken.nai.nl/CIS/object/60

http://nl.wikipedia.org/wiki/Gerrit_Rietveld

"Architect Rietveld bouwt 50 bungalows in de vierde duinkom op Schiermonnikoog. Grootste opgaaf is: zo onopvallend mogelijk tegen de hellingen" in de Leeuwarder Courant van 11-4-1959. http://www.dekrantvantoen.nl/vw/article....

Hans R van der Woude on December 5, 2012

De realisatie van het Bungalowpark Schiermonnikoog (later Klein Zwitserland genoemd) begint in 1958. In een brief van 30-10-1958 van de N.V. Bungalowpark Schiermonnikoog beschrijft H. ten Brink (journalist te Utrecht) hoe een gesprek tussen hem, ‘dr. Dijkstra uit Amersfoort’ en de Burgemeester van Schiermonnikoog, uiteindelijk heeft geresulteerd in de oprichting van een NV door hem en G.A. Wildschut, president-directeur van de NV Bouw- en Aannemingsmaatschappij Wildschut te Utrecht. In de brief verzoekt hij B&W van Schiermonnikoog medewerking aan het plan voor realisatie van een bungalowpark (eigenlijk speciaal bedoeld voor de top van het bedrijfsleven), waarvoor ook een suggestie voor de plaats wordt gedaan. B&W initiëren vervolgens een bespreking tussen de NV, de directeur Gemeentewerken van Oostdongeradeel (die in die functie ook Schiermonnikoog bediend) en ir. Pieter Oom van het Bureau Oom en Kuipers te Groningen (als ontwerper van het uitbreidingsplan van Schiermonnikoog). In die tijd werkte ir. Rein Hajema (Bussum 1929) bij Oom en Kuipers; hij herinnert zich dat Rietveld door Oom was uitgenodigd om het bungalowpark samen te ontwerpen. In april 1959 volgt goedkeuring door de Provinciale Friese Schoonheidscommissie van de plannen van Rietveld en Bureau Oom en Kuiper voor de realisatie van 50 bungalows in de zogenaamde 4e duinkom van Schiermonnikoog, maar in september 1959 bericht het Bureau Oom en Kuipers aan de Hoofdinspectie der Domeinen te Groningen (die het terrein in erfpacht moest uitgeven) dat de bouwplannen nog niet ter uitvoering waren gekomen, aangezien ‘nogal wat tijd gemoeid was met het zoeken naar een bouwsysteem waarmee de bouwprijs een lonende exploitatie waarborgt’. Oom en Kuipers meldde verder dat er net een gedetailleerd plan naar Wildschut gezonden was, waarmee zij hoopten dat realisatie van het plan mogelijk was, maar dat ook grootte en combinatie van bungalows onderwerp van studie was, waarvan binnenkort het resultaat bekend was, waarna uitzetting op het terrein kon volgen. In november 1959 vraagt de Hoofdinspecteur der Domeinen aan notaris Ter Horst te Utrecht de statuten van de NV. Hij geeft daarbij aan dat hij al eerder inlichtingen heeft gevraagd, maar niet heeft gekregen en maakt helder dat hij eerst duidelijkheid over de plannen met betrekking tot grenzen van het terrein, plaats van de te bouwen bungalows, aanleg van wegen en exploitatie wil hebben, alvorens hij de akte van uitgifte van de grond in erfpacht gaat opmaken. Op 7-3-1960 schrijft de NV aan B&W van Schiermonnikoog, dat zij, nu de Inspectie der Domeinen aandringt op het passeren van de definitieve erfpachtsakte, of en wanneer zij de rijksgoedkeuring voor de bouw van in totaal 25 bungalows krijgen. Zij vinden dat dat aantal zeker moet zijn voor de exploitatiemogelijkheden, ‘nu het aantal van 50 bungalows in 25 gewijzigd werd’. Uit de stukken is niet duidelijk op te maken in welk stadium Rietveld en/of Oom en Kuipers nog bij de plannen zijn betrokken en wanneer niet meer. In ieder geval blijkt uit een brief van 9-5-1960 van de Directie Volkshuisvesting en Bouwnijverheid in Friesland aan B&W met vragen over het bestemmingsplan dat er op 24 maart is ingezonden een aanvrage om rijksgoedkeuring voor de bouw van 8 zomerwoningen in de 4e duinpan door Tj. Dijkstra, aannemer te Murmerwoude. B&W antwoordden op 11-5-1960. Geschreven werd dat de plannen (van Rietveld en Oom) voor de bouw van 50 bungalows voor dein 1958 opgerichtte NV de instemming hadden van de Provinciale Planologische Dienst, maar dat ‘…om de kosten te verlagen kwam men naderhand met een gewijzigd plan. We hebben toen besloten vooreerst voor slechts 25 bungalows vergunning te verlenen.’ Op 4 juli 1960 tenslotte werd de eerste bouwvergunning voor de bouw van 8 zomerwoningen door aannemer Tj. Dijkstra te Murmerwoude verleend. Uit de tekeningen blijkt dat voor de bouw van de bungalows het oorspronkelijke ontwerp van Rietveld niet is gebruikt. De bouwtekening van de bungalows bevat alleen de naam van Tj. Dijkstra. Voor de tekening van het terrein is gebruik gemaakt van een tekening van Rietveld voor de bouw van 41 woningen uit november 1959, gewijzigd op 4-1-1960. Deze tekening is vrijwel identiek (op aantal en plaats van de bungalows na) van de oorspronkelijke terreintekening uit maart 1959 voor de bouw van 50 bungalows. Op deze laatste tekening staat de naam van Rietveld en Oom en Kuipers. Op de door Dijkstra gebruikte terreintekening voor de bouw van 41 woningen is duidelijk dat de namen van Rietveld en Oom en Kuiper zijn geradeerd. De uiteindelijke situering van de bungalows is dus gebaseerd op het oorspronkelijke ontwerp. Klaarblijkelijk is Wildschut dus ook op een zeker moment afgehaakt (vanwege de exploitatiemoeilijkheden?). In ieder geval is de NV vervangen door de Coöperatieve Vereniging Bungalowpark Schiermonnikoog U.A. te Utrecht, waarvan de statuten op 20-1-1961 notarieel zijn vastgelegd. De betrokkenen waren ‘enige ledenoprichters’ Hendrik ten Brink, journalist te Utrecht, en Addeke Boerma, journalist te Groningen. Henny ten Brink was o.a. de hoofdredacteur van Elseviers Weekblad. Addie Boerma was ook hoofd voorlichting van de Provincie Groningen.

De laatste twee bungalows werden in een advertentie in het Nieuwsblad van het Noorden d.d. 26-5-1961 te koop aangeboden en voor inlichtingen kon men terecht bij de C.V. "Bungalowpark Schiermonnikoog" in de Noltheniusstraat 17 in Utrecht. De koopprijzen lagen tussen de 16.000 en 18.000 gulden. Het park werd op 22-6-1961 officieel door de burgemeester van Schiermonnikoog geopend.

De toenmalige inspecteur der Domeinen was ir. J. Klein, later hoogleraar aan de TH/TU in Delft; hij zat in de Studiecommissie Waddeneilanden om de betekenis van het toerisme te onderzoeken (Nieuwsblad van het Noorden 5-10-1957).

Bron: Streekarchief Noordoost Friesland in Dokkum.

Op 2-6-1991 werd de Coöperatieve Vereniging "Bungalowpark Schiermonnikoog UA" ingeschreven bij de Kamer van Koophandel in Veendam. Deze rechtspersoon was op 20-1-1961 opgericht. In 1991 waren accountant Reint Berend de Vries (1927) uit Zuidlaren, Erna Poutsma-Smilde (1941) uit Paterswolde en Hermannus Lucas Ronde (1926) uit Delfzijl de bestuurders. De statuten van de vereniging werden per 20-11-1991 geheel gewijzigd door notaris mr. E.R. Bossinade in Groningen. Het adres van de vereniging werd op 27-9-1995 gewijzigd in Klein Zwitserland 7, 9166 RE Schiermonnikoog. Toen werd de vereniging ingeschreven bij de Kamer van Koophandel in Leeuwarden onder nummer 01062919. Bron: Groninger Archieven: toegangsnummer 2524 en inventarisnummer 2328848.

Hans R van der Woude on December 5, 2012

Lit.: "Parel in de duinen : bungalowpark Klein Zwitserland 1960-2010", door William ten Brink en Dorine Louwerens; Heemstede De Boekenmaker 2010.

Hans R van der Woude on December 5, 2012

In 1962 werd de Coöperatieve Vereniging "Bungalowpark de Monnik" u.a. opgericht. In 1966 werd een plan het het Architectenbureau Vlaming uit Utrecht gepresenteerd om 105 bungalows te bouwen in de Bankspolder aan het begin van de nieuwe Badweg. De grond werd in erfpacht uitgegeven door Domeinen en de minister gaf toestemming voor de bouw (Nieuwsblad van het Noorden 25-4-1966). Met de bouw werd in 1967 gestart. De koopsom van een bungalow was 21.750 gulden (Nieuwsblad van het Noorden 5-7-1967). De alleenverkoop zou bij Van Loon's Woningbureau, Hoornsediep 30 in Groningen hebben gelegen. Voor inlichtingen en een prospectus kon men ook terecht bij het Makelaarskantoor Verver in Groningen.

Sign up to comment. Sign in if you already did it.

Photo details

  • Uploaded on December 5, 2012
  • © All Rights Reserved
    by Hans R van der Woude
    • Camera: SAMSUNG GT-I9070
    • Taken on 2012/11/29 11:17:33
    • Exposure: 0.020s (1/50)
    • Focal Length: 3.43mm
    • F/Stop: f/2.700
    • ISO Speed: ISO100
    • No flash

Groups