Panoramio is closing. Learn how to back up your data.

* 't Kerkje op de Heuvel, Kootwijk

Geschiedenis: In de loop van de negentiende eeuw werden er vanaf de hervormde preekstoel steeds vaker afwijkende theologische inzichten van de officiële leerstukken van de kerk gepreekt. Dat was geheel tegen de zin van de rechtzinnige hervormden. Onder hen werd de roep tot ingrijpen steeds luider en zo ontstond de doleantie. Kootwijk heeft daar een belangrijke rol in gespeeld. Het woord doleantie komt van ‘doleren’ dat letterlijk beklagen of mee-klagen betekent. Een kerkscheuring kon niet uitblijven en die vond dan ook in 1886 plaats onder leiding van Abraham Kuijper. In korte tijd sloten maar liefst driehonderdduizend mensen zich bij de doleantie aan. Zo ontstond een definitieve breuk met het bestuur van de Hervormde Kerk. Een bestuur dat vooral het verwijt kreeg in hun beleid ‘de kool en de geit’ te willen sparen. De dolerenden noemden zich de Nederduits Gereformeerde Kerk Dolerend. Ze gaven hiermee aan dat zij zich beschouwden als een voortzetting van de kerk die door Koning Willem 1 de naam Nederlands Hervormde Kerk had gekregen. Het bijvoegsel ‘dolerend’ werd vooral als protest bedoeld. Een ‘klagend’ protest omdat hen het recht werd ontzegd op kerkelijke goederen. Uit protest bezetten de dolerenden de Nieuwe kerk in Amsterdam. En laat het nu juist Kootwijk zijn dat een cruciale rol kreeg toebedeeld in de doleantie. Een nietig plaatsje, niet meer dan een vlek op de landkaart.

Formeel werd Kootwijk de eerste dolerende gemeente in Nederland. Het was Kootwijk dat op 7 februari 1886 Jan Hendrikus Houtzagers als predikant bevestigde. Hij was de eerste afgestudeerde kandidaat van de orthodox-gereformeerde Vrije Universiteit. Deze actie werd geregisseerd door ds. Willem van den Bergh uit Voorthuizen waar het besluit tot doleantie al een paar maanden eerder genomen was maar waar dit pas op 8 februari 1886 bekend werd gemaakt. Eén dag na de bevestiging van Houtzagers!

De hervormden betitelden de actie als het ‘plegen van een coupe’. Ds. Houtzagers heeft de kerk in Kootwijk tot 1918 gediend. Hoewel hij door velen werd bewonderd waren er ook die hem liever zagen gaan dan komen. Vooral in Kootwijkerbroek was dat het geval. Een jaar later eiste de Hervormde kerkvoogdij het kerkgebouw op de Brink op. Ze wilden zelf kerkdiensten gaan houden in Kootwijk. Tot die tijd huurden de gereformeerden het kerkje van de hervormden. De gereformeerde kerken in Nederland organiseerden een actie en zo ontstond in Kootwijk ‘het kerkje op de Heuvel’.

Ds. Houtzagers kocht de grond aan voor driehonderd gulden en schonk het aan de gemeente. Architect Heuvelink uit Apeldoorn kreeg de opdracht om een ontwerp te maken. De totale aanneemsom bedroeg ruim zestienduizend gulden. Het kerkje werd in 1919 in gebruik genomen. Uiteraard werd de eerste steen gelegd door ds. Houtzagers.

Twee ‘glas in loodramen’ herinneren aan de gedenkwaardige jaartallen 1886 en 1919. Tussen die jaren heeft een bewogen geschiedenis plaats gevonden. Een geschiedenis met verstrekkende gevolgen.

In januari 1940 overleed Houtzagers. Hij werd vanuit ‘zijn eigen kerk’ uitgedragen en naar zijn laatste rustplaats gebracht.

In de jaren zeventig van de vorige eeuw werd de kerk geheel opgeknapt. De lampen werden vervangen door kroonluchters en er werd een nieuw orgel in de kerk geplaatst. Veel vakantiegangers maken in de zomer van de gelegenheid gebruik om een eredienst in dit bijzondere kerkje bij te wonen.

Show more
Show less

Photo details

  • Uploaded on April 20, 2013
  • © All Rights Reserved
    by Chris10 ©
    • Camera: SONY DSC-HX1
    • Taken on 2013/04/01 14:24:33
    • Exposure: 0.002s (1/640)
    • Focal Length: 5.00mm
    • F/Stop: f/4.000
    • ISO Speed: ISO125
    • Exposure Bias: -0.30 EV
    • No flash