*Zaaddrogerij uit 1925 behorend bij Hofstede 'Oud-Bussem' ~ Sinds 1947 in gebruik als theater 'De Plankeniers'...

Selected for Google Maps and Google Earth

De bouwplannen van het omvangrijke gebouwencomplex 'Oud-Bussem' aan de Flevolaan in Naarden, dat door architecten als Berlage en Dudok als het beste werk van bouwmeester K. P. C. de Bazel werd beschouwd, worden in de jaren 1903- 1906 gerealiseerd. De Bazel was een ingenieus man, die vanuit zijn theosofische levensbeschouwing mathematisch te werk ging en alle gebouwen en ruimten projecteerde op een ruitenplattegrond.Ook bijzonder voor die tijd was, dat verdiepingsvloeren van gewapend beton zijn.

De zeer vermogende economische student Johannes van Woensel Kooy, rond de eeuwwisseling eigenaar geworden van het uitgestrekte landgoed "Oud-Bussem", en zijn geestverwant Floris Vos -voorvechter van de Erfgooiers en later bekend door de tolbestorming bij Muiden- namen het initiatief tot oprichting van het unieke boerenbedrijf voor de productie van "modelmelk" mede naar aanleiding van een ernstige tyfusepidemie, die met name in Utrecht destijds vele slachtoffers eiste. Van Woensel Kooy komt ten gevolge van tuberculose kort na de eerste steenlegging van het hoofdgebouw in 1903 op 25-jarige leeftijd te overlijden.

In 1910 nopen financiële moeilijkheden tot splitsing van het zeer uitgestrekte landgoed 'Oud-Bussem' met bos- en weidegronden die reikten van Crailo en de toenmalige bebouwde kom van de gemeente Huizen tot aan de oever van het IJsselmeer. Tot de bebouwing behoorden o.m. het statige landhuis 'Oud-Bussem' (waarvan de familie Hinlopen de grondleggers waren), het na de brand van 1672 (tijdens het beleg van Naarden) weer herbouwde Pagthuys van Paulus van Loo, hotel "Zandhoeve" (Jan Tabak), de twee brugwachtershuisjes aan weerszijden van de Oud Blaricummerweg (de vroegere toegangsweg tot 'Oud-Bussem'), de modelboerderij Hofstede 'Oud-Bussem, (waarin nu Strengholt is gevestigd) en een groot aantal bijgebouwen.

Jan Tabak wordt verkocht en het landhuis komt in handen van de N. V. "Onroerende Goederen Exploitatie Mij. het Bosch van Bredius", raakt in de jaren twintig in verval, wordt afgebroken en herbouwd en doet later dienst als "Buiten-kliniek voor Kinderen". De N. V. "Melkerij Oud-Bussem" behoudt de voormalige boerderij van Paulus van Loo (in 1974 grotendeels opnieuw door brand verwoest) en de huidige Hofstede "Oud-Bussem" met vele bunders wei- en bouwland in eigendom. Naast het hoefijzervormige hoofdgebouw, dat vier wit betegelde gelijkvormige koeienstallen en onder meer een zuivellaboratorium, een quarantaineafdeling en een operatiestal omvat, wordt in de loop der jaren een aparte vijfde stal -in dezelfde stijl als het hoofdgebouw- gebouwd, o. a. voor het houden van proeven (plafond en wanden zijn helblauw geschilderd).

Via een gangenstelsel onder het gebouw zorgt een treintje voor de mestafvoer. Verder omvat het complex behalve de reeds genoemde brugwachterswoningen, een speciaal karnhuis, een timmerwerkplaats, een smederij, een wasserij annex droog-, strijk-, en kledingreparatielokalen, logiesverblijven voor het talrijke personeel, was- en badgebouw, een bakkerij, eet- en recreatieruimten, alsmede een kantoorgebouw waar de rentmeester met zijn administratieve staf huist.

Weer later wordt op een steenworp afstand van het hoofdgebouw een bietenzaadsorteerderij (het huis hierboven) neergezet. Toen een lelijk, uit de toon vallend bouwsel dat na een ingrijpende verbouwing nu alweer ruim 60 jaar in gebruik is als theater, waarin "De Plankeniers" als vaste bespelers regelmatig toneelvoorstellingen geven.

De idealistische opzet van de modelboerderij van Floris Vos liet nauwelijks een renderende exploitatie toe. Er was driemaal zoveel personeel als koeien! De melk werd dagelijks met paard en wagen over de Crailose hei naar de rand van Hilversum vervoerd, waar de melk in halve liter flesjes werd verkocht in het gebouwtje, dat na zoveel jaar nu wijd en zijd bekendheid geniet als tennisclub 't Melkhuisje. Aanvankelijk konden de exploitatietekorten van de melkerij worden gedekt door regelmatige verkopen van bouwterreinen in een of andere uithoek van het uitgestrekte grondbezit. Met name aan forensen, die in Amsterdam werkten en steeds meer 't Gooi tot woongebied verkozen. Dit verklaart de vele landhuizen en bungalows in deze contreien.

Van de jaren dertig af is geleidelijk een meer rationele bedrijfsvoering toegepast - uitbreiding veestapel en drastische inkrimping personeel - waardoor de exploitatie min of meer lonend werd, maar lucratief is het nooit geworden. De opkomst van de melkfabrieken en coöperaties overal in het land leidt er ten slotte toe, dat de melkerij in 1956 zijn poorten sluit en het vee - er waren toen 200 koeien en het personeel was teruggebracht van 3 op 1 naar 1 arbeider op 2 koeien - wordt verkocht. Er treedt dan een periode van verval in. Het hoofdgebouw wordt in gedeelten verhuurd aan bedrijfjes die het voor opslagruimte gebruiken.

Show more
Show less
Save Cancel Want to use bold, italic, links?

Comments (5)

© BraCom (Bram) on May 12, 2013

Erg leuk doorkijk en gebouw, mooi licht en schaduw werk

Groeten, Bram

Jack Tol on May 12, 2013

I.d.d. is dat licht- en vooral het schaduwtrekker wat mij betreft het allermooist in deze foto, maar het is zeker ook leuk om de hierbij vermelde geschiedenis achter dit huis en het landgoed te lezen.

Groeten,

Jack

Chris10 © on May 12, 2013

Dank jullie wel Bram en Jack voor de leuke complimenten. Wat een geschiedenis gaat er soms schuil achter zo'n huis hè?

Groet, Christien.

Jan van Aartsen on May 12, 2013

Ik heb het verhaal erbij gelezen Christien, dus eigenlijk is m'n opmerking overbodig, of de zaaddrogerij de voorloper van het huidige invriezen was? :)
Fraaie foto, het wit knalt eruit prachtig voorzien van de boomschaduwen. Mooi

Groetjes,
Jan

C.A.M. Bien on May 20, 2013

een hele mooie foto van dit huisje Christien.Dat er zo'n verhaal schuilgaat achter een "simpel" huisje, dat verwacht je niet. Ik heb aandachtig de begeleidende tekst gelezen TOP!!

gr. Kees

Sign up to comment. Sign in if you already did it.

Photo details

  • Uploaded on May 12, 2013
  • © All Rights Reserved
    by Chris10 ©
    • Camera: SONY DSC-HX1
    • Taken on 2013/04/21 18:34:10
    • Exposure: 0.003s (1/400)
    • Focal Length: 11.20mm
    • F/Stop: f/4.000
    • ISO Speed: ISO125
    • Exposure Bias: -0.30 EV
    • No flash

Groups